Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh là tình trạng phổ biến nhưng nếu không khắc phục kịp thời sẽ gây ra một số biến chứng đến sự phát triển của trẻ như suy dinh dưỡng, rối loạn tiêu hóa hoặc thiếu canxi. Cùng Little Étoile tìm hiểu về các nguyên nhân cũng như cách điều trị tình trạng này qua bài viết sau đây!
Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh là gì?
Lactose là thành phần đường tự nhiên có trong sữa và các thực phẩm chế biến từ sữa. Đây là carbonhydrate chính cung cấp nguồn năng lượng cho cơ thể cũng như sự hoạt động của não bộ [1].
Ngoài ra, lactose còn tạo môi trường tốt cho sự phát triển của lợi khuẩn Lactobacillus hay Bifidus (lợi khuẩn có lợi cho hệ miễn dịch đường ruột và tiêu hóa). Lactose rất quan trọng cho sức khỏe và sự phát triển của bé. Nó cung cấp khoảng 40% nhu cầu năng lượng của bé và giúp bé hấp thụ canxi và sắt.
Bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh là tình trạng gián đoạn quá trình sản xuất enzyme lactase để tiêu hóa. Enzyme Lactase là loại men do các vi nhung mao ở ruột tiết ra, giúp phá vỡ lactose thành glucose và galactose.
Khi thiếu hụt enzyme này, cơ thể sẽ không thể hấp thụ lactose, các vi khuẩn trong đường ruột sẽ lên men lactose và gây ra triệu chứng bất dung nạp lactose ở trẻ.
Nếu bé không dung nạp lactose, bé có thể có các triệu chứng khó chịu sau khi ăn hoặc uống các thực phẩm từ sữa. Ba mẹ cũng cần phân biệt bất dung nạp lactose khác với dị ứng sữa.
Các loại bất dung nạp lactose và nguyên nhân
Một số nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ sơ sinh bất dung nạp lactose có thể kể đến như:
- Không duy trì lactose (giảm lactose): Điều này xảy ra khi các enzyme lactose của con bắt đầu giảm. Đây là tình trạng di truyền và rất phố biển, khoảng 70% số trẻ mắc loại không dung nạp lactose này. Các triệu chứng có thể bắt đầu sau 5 tuổi, nhưng chúng thường dễ nhận thấy hơn ở thanh thiếu niên và người trẻ tuổi.
- Thiếu hụt lactose bẩm sinh: Điều này xảy ra khi trẻ sơ sinh không có bất kỳ enzyme lactose nào. Đây là tình trạng di truyền và khá hiếm gặp. Trẻ sơ sinh bị bất dung nạp lactose bẩm sinh sẽ bị tiêu chảy nghiêm trọng ngay từ ngày đầu tiên của cuộc đời và không phát triển bình thường. Trẻ cần một chế độ ăn uống đặc biệt ngay từ khi mới sinh để phát triển khỏe mạnh.
- Không dung nạp lactose thứ phát: Tình trạng này xảy ra khi hệ tiêu hóa của trẻ bị rối loạn do nhiễm trùng như viêm dạ dày ruột, tổn thương tạm thời niêm mạc dạ dày và ruột non. Loại không dung nạp này thường ngắn hạn và có thể cải thiện sau vài tuần.
- Các tình trạng như bệnh Celiac cũng có thể dẫn đến tình trạng không dung nạp lactose thứ phát.
Một số triệu chứng trẻ bất dung nạp lactose
Tình trạng bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện sau 30 phút đến 2 tiếng kể từ khi trẻ uống sữa. Mức độ nặng hoặc nhẹ sẽ phụ thuộc vào khẩu phần ăn của trẻ chứa lượng đường lactose nhiều hay ít.
Một số triệu chứng nhận biết trẻ bị bất dung nạp với lactose như [2]:
- Đầy hơi chướng bụng, chuột rút.
- Buồn nôn, nôn trớ.
- Tiêu chảy có bọt hoặc phân chua.
- Cáu kỉnh hoặc khó chịu.
Cách điều trị tình trạng bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh
Khi thấy trẻ có triệu chứng bất dung nạp lactose, bố mẹ có thể áp dụng một số phương pháp sau:
Cân nhắc thay đổi loại sữa cho trẻ
Khi trẻ bị dị ứng sữa chứa lactose do di truyền hoặc sinh non, mẹ có thể đổi loại sữa công thức khác không chứa lactose, ít lactose hoặc có chứa enzyme lactase.
Nếu trẻ bất dung nạp lactose do bệnh hoặc nhiễm virus, mẹ có thể tiếp tục cho bé uống sữa mẹ. Vì sữa mẹ có thể tăng cường miễn dịch và cải thiện đường ruột của trẻ hiệu quả. Hoặc kết hợp với sữa công thức không chứa lactose.[3]
>> Xem thêm: Kinh nghiệm lựa chọn sữa tốt cho hệ tiêu hóa của trẻ
Bổ sung enzyme lactase
Bổ sung enzyme lactase sẽ giúp cải thiện hệ tiêu hóa của trẻ. Mẹ có thể bổ sung bằng cách dùng các loại thuốc hoặc viên nang có chứa enzyme lactase. Nên cho trẻ uống trước khi uống sữa mẹ hoặc sữa công thức để phân giải thành phần lactose trong sữa. Mẹ nên tham khảo liều lượng và cách dùng của thực phẩm bổ sung này từ bác sĩ trước khi cho bé sử dụng.
Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng của trẻ
Nếu trẻ bất dung nạp lactose do bệnh Celiac, mẹ nên điều chỉnh chế độ dinh dưỡng hàng ngày của trẻ và loại bỏ thực phẩm có chứa gluten. Gluten là protein có trong một số loại ngũ cốc như lúa mì và lúa mạch, gây phản ứng viêm ruột và giảm khả năng sản xuất enzyme lactase.
Mẹ nên ưu tiên chọn các thực phẩm không chứa gluten như gạo, khoai lang hoặc ngô. Đồng thời, tăng cường bổ sung các thực phẩm giàu vitamin và khoáng chất để cung cấp dưỡng chất cần thiết cho trẻ, cũng như khắc phục tình trạng bất dung nạp lactose hiệu quả.
Một số lưu ý và cách chăm sóc trẻ bất dung nạp Lactose
Khi trẻ bị bất dung nạp lactose, bố mẹ cần lưu ý một số điều sau đây để chăm sóc bé tốt nhất:
- Cho trẻ uống sữa mẹ hoặc sữa công thức đầy đủ. Nên chia thành nhiều cữ bú để tránh áp lực sữa lên ruột của trẻ.
- Đối với trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, mẹ có thể bổ sung thêm nước lọc để bù lượng nước mất do tiêu chảy.
- Nếu cho trẻ ăn thực phẩm có chứa lactose, mẹ nên cho trẻ ăn từng loại thực phẩm một và theo dõi phản ứng của bé. Nếu bé có các dấu hiệu bất dung nạp lactose, mẹ nên dừng cho trẻ ăn thực phẩm đó và thử lại sau một thời gian.
- Bổ sung thực phẩm giàu canxi như cá, tôm, rau xanh,… để trẻ không bị thiếu canxi do không uống được sữa.
- Cho trẻ dùng các loại thuốc giảm đau bụng hoặc tiêu chảy theo đúng liều lượng và chỉ định của bác sĩ.
Bất dung nạp lactose ở trẻ sơ sinh có thể gây ra nhiều triệu chứng khó chịu và ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ. Hy vọng qua bài viết này, Little Étoile có thể giúp bố mẹ hiểu rõ hơn về tình trạng bất dung nạp lactose ở trẻ cũng như cách chăm bé một cách tốt nhất.
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1-2] Anthony Porto, Md, Mph, Faap. Healthy Children Organization (2016). Lactose Intolerance In Infants & Children: Parents Faqs.
[3] Carissa Stephens, R.N., Ccrn, Cpn & Valencia Higuera. Healthline (2019). Signs And Symptoms Your Baby May Be Lactose Intolerant.
