Chăm sóc mẹ sau sinh là giai đoạn quan trọng giúp mẹ phục hồi sức khỏe và có đủ sữa cho trẻ sơ sinh. Dù sinh thường hay sinh mổ, mẹ đều cần chế độ chăm sóc khoa học, từ chế độ dinh dưỡng đến nghỉ ngơi và vận động để hồi phục sức khỏe tốt nhất.
Tại sao cần chăm sóc mẹ sau sinh đúng cách?
Hậu sản là giai đoạn sau khi sinh con, thường kéo dài 6 – 8 tuần sau khi sinh hoặc cho đến khi cơ thể mẹ trở lại như trước khi mang thai [1]. Sau khi “vượt cạn”, cơ thể mẹ trải qua nhiều thay đổi cả về thể chất lẫn tinh thần. Do đó, cần có quá trình chăm sóc đúng cách để mẹ hồi phục sức khỏe tốt nhất.
- Hỗ trợ mẹ có đầy đủ nguồn sữa và chất dinh dưỡng để nuôi con.
- Ngăn ngừa các biến chứng hậu sản như xuất huyết sau sinh, tiền sản giật, nhiễm trùng huyết, thuyên tắc phổi [2].
- Giúp mẹ ổn định tâm lý, giảm căng thẳng và ngăn ngừa tình trạng trầm cảm sau sinh.
Hướng dẫn cách chăm sóc phụ nữ sau sinh thường
Sau khi sinh thường, mẹ cần chú ý chăm sóc vết thương tầng sinh môn và theo dõi tình trạng sản dịch để phát hiện dấu hiệu bất thường.
Chăm sóc vết thương tầng sinh môn
Khi được về nhà, mẹ nên chú ý vệ sinh tầng sinh môn với tần suất 3 lần/ngày bằng nước ấm hoặc dung dịch sát khuẩn pha loãng để tránh cho vết thương bị nhiễm trùng. Ngoài ra, tránh ngồi quá lâu để vết thương nhanh lành hơn.
Vận động sau sinh
Sau khi vết thương lành, mẹ có thể đi lại chậm rãi để giúp cải thiện lưu thông máu. Tránh làm việc nặng hoặc ngồi quá lâu có thể tăng nguy cơ gặp phải tình trạng sa tử cung.
Vệ sinh cá nhân & theo dõi sản dịch
Mẹ sau sinh không cần kiêng tắm gội quá lâu, có thể tắm nhanh với nước ấm sau 3 ngày. Đồng thời, theo dõi tình trạng sản dịch và tử cung trong thời kỳ mang thai [3]. Lúc đầu, sản dịch sẽ tiết nhiều và có đỏ tươi, sau đó nhạt dần và có màu trong hoặc trắng kéo dài đến 2 – 3 tuần sau đó [4].
Bí quyết chăm sóc phụ nữ sau sinh mổ an toàn
Mẹ bầu sau khi sinh mổ sẽ cần nằm viện từ 4 – 7 ngày để bác sĩ có thể theo dõi vết mổ, kiểm soát cơn đau và phát hiện sớm các biến chứng nếu có. Khi về nhà, mẹ cần chăm sóc đúng cách để vết mổ nhanh hồi phục.
Chăm sóc vết mổ sau sinh
Thời gian đầu ở viện, các bác sĩ và hộ sinh sẽ giúp mẹ chăm sóc vết mổ và hỗ trợ giảm đau. Sau khi mở băng, mẹ nên vệ sinh vết mổ với dung dịch betadin hoặc povidine 10%. Sau đó, dùng gạc sạch thấm khô và để vết mổ hở không cần băng kín.
Vận động sau mổ để đẩy nhanh quá trình phục hồi
Mặc dù sinh mổ khiến cơ thể đau đớn và mệt mỏi, nhưng mẹ nên cố gắng vận động nhẹ nhàng sau 24 giờ để tránh tình trạng dính ruột. Hoặc mẹ có thể co duỗi chân và nằm nghiêng sang trái hoặc phải tại giường. Ngoài ra, mẹ có thể đi bộ ngắn để giúp các chức năng cơ thể hồi phục nhanh và giảm nguy cơ mắc biến chứng sau sinh như viêm tắc tĩnh mạch.
Vệ sinh cá nhân
Sau khi sinh, mẹ không cần kiêng tắm quá lâu mà có thể lau người bằng nước ấm, chú ý tránh làm ướt vết mổ. Sang tuần thứ 2, mẹ có thể tắm gội bình thường, nhưng không chà xát mạnh lên vết mổ.
Mẹ sau sinh cần bổ sung gì? Chế độ dinh dưỡng cho mẹ sau sinh
Sau khi sinh, mẹ cần bổ sung đầy đủ canxi, sắt, DHA, vitamin và khoáng chất. Tránh kiêng cữ quá mức bởi vì mẹ đang trong quá trình lấy lại sức khỏe và cho con bú.
Trong chế độ ăn hàng ngày, mẹ nên tăng cường bổ sung các thực phẩm sau:
- Thịt bò: Giàu sắt, kẽm và vitamin B1 [1] giúp sữa về đều. Đồng thời, tránh tình trạng mẹ bị thiếu máu sau sinh.
- Cá chép: Giàu omega-3 và protein giúp kích tuyến sữa rất tốt. Cá chép còn có công dụng giải độc và kích thích co bóp tử cung để đẩy sản dịch còn lại ra bên ngoài.
- Vú sữa: Cung cấp nhiều dưỡng chất thiết yếu như vitamin, protein, sắt, kẽm và chất xơ.
>> Xem thêm: Ăn gì lợi sữa? Tổng hợp 20+ thực phẩm lợi sữa cho mẹ bầu
FAQs: Giải đáp vấn đề thường gặp của mẹ bầu sau sinh
Dưới đây là những câu hỏi thường gặp về việc chăm sóc mẹ sau sinh, giúp mẹ có thêm thông tin hữu ích để phục hồi sức khỏe tốt nhất.
Sử dụng kinh nghiệm dân gian để chăm sóc mẹ sau sinh được không?
Nhiều mẹ bỉm sau sinh thường áp dụng một số phương pháp dân gian để hồi phục sức khỏe như sử dụng thảo dược để tắm gội hay cách kích sữa bằng thực phẩm có tính ấm,…. Tuy nhiên, cơ địa mỗi người khác nhau và không phải phương pháp dân gian nào cũng phù hợp. Do đó, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi áp dụng để tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.
Sau sinh bao lâu mẹ có thể tắm gội?
Việc tắm gội của mẹ bỉm sau sinh có thể tùy thuộc vào mẹ sinh thường hay sinh mổ và sức khỏe của mẹ. Mẹ không nên kiêng cữ tắm gội quá lâu và có thể tắm khi cơ thể đã ổn định.
- Sinh thường: Mẹ có thể tắm gội nhẹ nhàng sau 2 – 3 ngày và nên tắm bằng nước ấm.
- Sinh mổ: Có thể tắm sau 5 – 7 ngày khi vết mổ đã khô và tình trạng sức khỏe ổn định.
Sinh mổ bao lâu thì xì hơi được?
Trong khoảng 6 giờ đầu sau khi sinh mổ, mẹ chưa được ăn uống gì cho đến khi có thể xì hơi. Trong thời gian này, mẹ có thể uống nước lọc hoặc nước cháo loãng để hỗ trợ tiêu hóa.
Chăm sóc mẹ sau sinh đúng cách không chỉ giúp sức khỏe của mẹ nhanh phục hồi mà còn đảm bảo nguồn sữa dồi dào cho trẻ. Với thông tin chia sẻ từ Little Étoile, hy vọng sẽ giúp mẹ có chế độ chăm sóc sức khỏe hậu thai kỳ tốt nhất.
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1, 2] Cleveland Clinic (2024). Postpartum
[3, 4] Office on Women’s Health (U.S.) (2024). Recovering from birth
