Dấu hiệu bé bị tay chân miệng thường bắt đầu với triệu chứng sốt nhẹ, nổi mụn nước ở miệng, lòng bàn tay, bàn chân. Đây là bệnh truyền nhiễm thường gặp ở trẻ nhỏ, đặc biệt là vào mùa nắng nóng hoặc thời điểm giao mùa.
Tổng quan về bệnh tay chân miệng ở trẻ em
Tay chân miệng là một bệnh truyền nhiễm virus gây phát ban hoặc các vết phồng rộp ở tay, chân hoặc xung quanh miệng [1]. Bệnh thường gặp ở trẻ em dưới 10 tuổi [2] và dễ bùng phát thành dịch.
Nguyên nhân bị tay chân miệng ở trẻ em do virus nhóm Enterovirus gây ra, phổ biến nhất là Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71. Đa số các trường hợp nhẹ và có thể tự khỏi sau 7 – 10 ngày [3]. Tuy nhiên, một số ít trẻ có thể gặp biến chứng nguy hiểm nếu không được theo dõi và chăm sóc đúng cách.
Dấu hiệu nhận biết sớm trẻ bị tay chân miệng
Tùy từng trường hợp mà triệu chứng của bệnh tay chân miệng sẽ diễn biến khác nhau theo từng giai đoạn. Dưới đây là dấu hiệu bé bị tay chân miệng mà ba mẹ cần biết.
Giai đoạn ủ bệnh
Đây là giai đoạn đầu tiên sau khi trẻ tiếp xúc với virus, kéo dài từ 3 đến 6 ngày. Trong thời gian này, các triệu chứng thường rất mơ hồ, dễ bị nhầm lẫn với các bệnh cảm cúm thông thường.
- Trẻ bị sốt nhẹ hoặc cao (từ 37,5 đến 39 độ C).
- Đau họng, đau rát răng miệng dẫn đến bỏ ăn.
Giai đoạn khởi phát
Bệnh bước sang giai đoạn khởi phát kéo dài từ 1 đến 2 ngày tính từ ngày trẻ mắc bệnh. Lúc này, các biểu hiện đặc trưng bắt đầu rõ ràng hơn.
- Xuất hiện phát ban dạng phỏng nước ở bàn tay, chân, đầu gối hoặc mông.
- Vết bọng nước có đường kính từ 2-10mm, có hình bầu dục, mọc lồi hoặc ẩn dưới da.
- Loét miệng, xuất hiện mụn nước đường kính 2-3mm và dễ vỡ.
- Xuất hiện mụn lở, rộp da ở mông.
Tùy theo cơ địa mà các biểu hiện có thể xuất hiện cùng nhau hoặc riêng lẻ. Bé có thể bị nổi mụn nước xen kẽ với phát ban, chỉ bị phát ban hoặc chỉ có vết loét trong miệng.
>> Xem thêm: Tìm hiểu nguyên nhân ghẻ nước ở trẻ và cách điều trị hiệu quả
Giai đoạn phát bệnh
Đây là giai đoạn bệnh phát triển mạnh nhất, kéo dài từ 3 đến 10 ngày tùy cơ địa từng trẻ.
- Loét miệng lan rộng đến nướu, má trong và lưỡi khiến việc ăn uống khó khăn.
- Ban đỏ dạng phỏng nước lan ra toàn thân, có thể nổi nhiều ở tay, chân, lưng hoặc mông.
- Sốt cao liên tục, ngủ hay giật mình, khóc nhiều, kèm theo nôn trớ.
Nếu không điều trị kịp thời, bệnh có thể xuất hiện biến chứng nghiêm trọng như viêm màng não, viêm cơ tim hoặc phù phổi cấp.
Bệnh tay chân miệng ở trẻ có lây lan không?
Bệnh tay chân miệng ở trẻ rất dễ lây lan từ người sang người, đặc biệt ở môi trường tập thể như nhà trẻ, khu vui chơi. Bệnh có thể lây lan trực tiếp thông qua đường hô hấp như nước bọt, dịch tiết mũi họng, phân hoặc các nốt mụn nước bị vỡ. Trẻ cũng có thể bị nhiễm bệnh khi tiếp xúc với đồ chơi, tay nắm cửa hoặc bề mặt bị dính virus.
Phân biệt bệnh tay chân miệng và thủy đậu
Tay chân miệng và thủy đậu đều là bệnh truyền nhiễm ở trẻ em và có triệu chứng gần giống nhau nên dễ gây nhầm lẫn. Dưới đây là bảng so sánh về 2 loại bệnh giúp bố mẹ dễ nhận biết.
| Tiêu chí | Tay chân miệng | Thủy đậu |
| Nguyên nhân | Virus đường ruột (phổ biến nhất là Enterovirus 71, Coxsackie A). | Virus Varicella-zoster (thuộc nhóm Herpes virus). |
| Đối tượng | Trẻ em dưới 5 tuổi. | Trẻ em từ 2–10 tuổi, người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc tiêm vắc-xin. |
| Thời điểm | Bệnh có 2 đỉnh dịch trong năm là tháng 3 – 5 và tháng 9 – 11. | Rải rác quanh năm, thường cao điểm vào mùa đông. |
| Triệu chứng | Sốt, loét miệng, biếng ăn, quấy khóc, tiêu chảy nhẹ. | Sốt, mệt mỏi, chán ăn, đau đầu, ngứa nhiều. |
| Đặc điểm nốt phát ban | Mụn nước nhỏ, có quầng đỏ xung quanh, kích thước từ 5-10mm. | Mụn nước tròn, trong, kích thước lớn dần, gây ngứa nhiều. |
| Vị trí phát ban | Xuất hiện ở lòng bàn tay, khuỷu tay, mông, bụng, đầu gối, lòng bàn chân, loét miệng. | Rải rác toàn thân, lan từ đầu, mặt, xuống thân và tay chân. |
| Khả năng lây lan | Qua đường tiêu hóa, hô hấp, tiếp xúc trực tiếp. | Qua đường hô hấp, tiếp xúc trực tiếp với mụn nước. |
Cách điều trị bệnh tay chân miệng cho trẻ tại nhà an toàn
Bên cạnh việc điều trị theo phác đồ của bác sĩ, bố mẹ có thể kết hợp chăm sóc trẻ tại nhà để giúp trẻ nhanh chóng hồi phục.
- Cho trẻ súc miệng bằng nước muối sinh lý để giúp sát khuẩn và giảm đau miệng.
- Khuyến khích trẻ uống nhiều nước, có thể bao gồm nước lọc, nước trái cây hoặc sữa mẹ.
- Tránh cho trẻ tiếp xúc nơi đông người như đi nhà trẻ, trường học, công viên để tránh lây lan.
- Vệ sinh cá nhân cho trẻ thường xuyên, không chà xát mạnh.
- Đối với trẻ uống sữa mẹ cần tăng cữ sữa cho trẻ trong ngày.
- Cho trẻ ăn dặm ăn các thức ăn mềm dễ tiêu hóa như cháo loãng, sữa công thức hay sữa hạt.
>> Xem thêm: Hướng dẫn cách tắm cho trẻ sơ sinh tại nhà an toàn, đúng cách
Biện pháp phòng ngừa bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ
Để ngăn ngừa bệnh tay chân miệng ở trẻ, bố mẹ cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:
- Dạy trẻ biết cách rửa tay ngay sau khi sử dụng nhà vệ sinh, trước khi ăn hoặc sau khi hắt hơi.
- Không cho trẻ dùng chung đồ cá nhân với người khác như ly, khăn tắm, quần áo,…
- Tập cho trẻ thói quen che miệng và mũi khi hắt hơi, ho.
- Dọn dẹp và khử trùng thường xuyên các vật dụng trẻ hay cầm.
- Chế độ ăn hằng ngày cần đảm bảo đầy đủ dinh dưỡng, bù nước kịp thời đề phòng trẻ bị mất nước, hạ đường huyết.
- Vệ sinh da cho trẻ để tránh bội nhiễm vi khuẩn bằng cách tắm cho trẻ bằng sữa tắm gội dịu nhẹ.
FAQs: Câu hỏi thường gặp về bệnh tay chân miệng ở trẻ nhỏ
Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về bệnh tay chân miệng ở trẻ mà ba mẹ nên lưu ý.
Trẻ bị tay chân miệng có lây cho người lớn không?
Câu trả lời là “Có”. Tay chân miệng là bệnh truyền nhiễm do virus, có thể lây qua tiếp xúc trực tiếp với nước bọt, dịch mũi họng, phân hoặc dịch từ các nốt mụn nước của trẻ bị bệnh.
Bệnh tay chân miệng ở trẻ em có thể bị tái nhiễm nhiều lần không?
Trẻ đã từng mắc bệnh tay chân miệng vẫn có nguy cơ tái nhiễm nhiều lần. Vì bệnh có thể gây ra bởi nhiều virus khác nhau. Sau khi khỏi bệnh, trẻ chỉ miễn dịch với chủng virus đã nhiễm, không có khả năng bảo vệ trước các chủng khác.
Các nốt mụn nước bệnh tay chân miệng thường nổi ở đâu?
Mụn nước do tay chân miệng thường xuất hiện ở niêm mạc miệng (lưỡi, lợi, trong má), lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông và đôi khi ở đầu gối hoặc khuỷu tay. Những nốt này ban đầu chỉ là phát ban, sau đó nổi bóng nước nhỏ và có thể gây đau rát cho bé.
Little Étoile đã giải đáp chi tiết về các dấu hiệu bé bị tay chân miệng qua các biểu hiện rõ ràng như sốt, nổi mụn nước ở tay, chân, miệng. Hy vọng với thông tin trên có thể giúp bố mẹ có phương hướng điều trị kịp thời để tránh bệnh lây lan nghiêm trọng hơn.
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1, 2] The Royal Children’s Hospital Emergency and Infection Control Dept (2018). Hand, foot and mouth disease
[3] National Health Service. Hand, foot and mouth disease
