Dung nạp nhiều protein có thể xuất hiện những dấu hiệu trẻ bị thừa đạm như tăng cân nhanh, đi tiểu nhiều và mệt mỏi, cáu gắt. Việc nạp quá nhiều protein cho trẻ cũng khiến cho gan thận làm việc nhiều hơn, làm tăng nguy cơ mất nước cùng nhiều bệnh lý khác.
Do đâu trẻ bị thừa đạm?
Chất đạm là thành phần dinh dưỡng chính được chuyển hóa để sinh năng lượng cung cấp cho cơ thể. Nó còn giúp xây dựng cơ bắp, duy trì hoạt động của hệ miễn dịch và hỗ trợ cấu trúc tế bào. Tuy nhiên, nếu hấp thụ quá nhiều chất đạm có thể gây rối loạn tiêu hóa, ảnh hưởng đến chức năng gan, thận.
Tình trạng trẻ bị thừa đạm thường xảy ra khi khẩu phần ăn hàng ngày chứa quá nhiều thịt, trứng, sữa, trong khi lại thiếu hụt rau xanh, trái cây và tinh bột. Sự mất cân bằng này khiến cơ thể không hấp thu được đầy đủ các nhóm chất, dẫn đến dư thừa protein và rối loạn dinh dưỡng.
Trẻ bị thừa đạm có biểu hiện gì?
Dưới đây là một số dấu hiệu trẻ bị thừa đạm giúp bố mẹ nhận biết sớm và điều chỉnh chế độ ăn phù hợp.
Tăng cân nhanh
Tình trạng thừa đạm tương đương với việc thừa calo [1]. Nếu trẻ ít vận động, lượng calo dư thừa sẽ tích tụ trong cơ thể dưới dạng mỡ [2]. Điều này khiến cho trẻ tăng cân nhanh, dễ bị thừa cân và béo phì.
>> Xem thêm: Trẻ sơ sinh chậm tăng cân có sao không? Nguyên nhân do đâu?
Trẻ đi tiểu thường xuyên
Khi bị thừa đạm, thận chỉ có khả năng giải phóng một lượng protein nhất định. Lượng protein dư thừa sẽ tích tụ và tạo ra môi trường có tính acid trong thận khiến cho trẻ đi tiểu thường xuyên.
Ban đầu, trẻ có thể có dấu hiệu bị mất nước như khô môi, da khô hay hôi miệng. Nếu để tình trạng kéo dài có thể hình thành sỏi thận.
Khó chịu đường ruột và khó tiêu
Chế độ ăn nhiều đạm nhưng thiếu chất xơ, đặc biệt là nếu nguồn chất đạm chủ yếu từ động vật. Điều này có thể gây áp lực lên hệ tiêu hóa của trẻ, dẫn đến khó tiêu và đầy hơi.
Mệt mỏi và dễ cáu gắt
Tiêu thụ quá nhiều chất đạm khiến cho gan và thận làm việc quá mức, dẫn đến trẻ thường xuyên trong trạng thái mệt mỏi. Ngoài ra, bổ sung nhiều protein nhưng ít tinh bột có thể khiến não bộ của trẻ ít tập trung và dễ dẫn đến cáu gắt.
Vậy nên bổ sung đạm cho trẻ nhỏ bao nhiêu là đủ?
Chất đạm là dưỡng chất cần thiết, nhưng nên nạp đủ lượng đạm theo độ tuổi và thể trạng. Điều này sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh mà không gây áp lực lên gan thận hay hệ tiêu hóa.
Theo khuyến nghị từ Viện Y học Hoa Kỳ (Institute of Medicine), nhu cầu protein ở trẻ nhỏ như sau [3]:
- Trẻ từ 1-3 tuổi: 13g/ngày.
- Trẻ từ 4-9 tuổi: 19g/ngày.
- Trẻ từ 9-13 tuổi: 34g/ngày.
Bố mẹ nên ưu tiên các nguồn đạm giàu dinh dưỡng như trứng, sữa, cá hay các loại đậu. Đồng thời, nên phân bố đều trong bữa ăn thay vì tập trung vào một bữa chính.
Trẻ bị thừa đạm có nguy hiểm không?
Thừa đạm ở trẻ nhỏ nếu kéo dài có thể gây ra nhiều ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe. Khi lượng protein vượt quá khả năng chuyển hóa, cơ thể sẽ phải làm việc nhiều hơn để đào thải, làm tăng gánh nặng lên gan, thận và hệ tiêu hóa.
Ngoài ra, bổ sung quá mức chất đạm ở trẻ nhỏ có thể làm suy giảm chức năng gan, thận về lâu dài. Sau này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe như bệnh suy thận, đái tháo đường và ung thư tuyến tiền liệt.
Cách khắc phục tình trạng thừa đạm ở trẻ
Nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu bị thừa đạm, bố mẹ nên điều chỉnh chế độ ăn của trẻ từ sớm để tránh ảnh hưởng đến gan, thận và sự phát triển thể chất.
- Giảm lượng thịt hoặc sữa giàu đạm trong khẩu phần ăn hàng ngày.
- Tăng cường bổ sung rau xanh, trái cây và ngũ cốc nguyên cám.
- Bổ sung đủ nước để thận hoạt động tốt, giảm áp lực khi phải lọc quá nhiều chất đạm.
- Kết hợp thêm 1-2 bữa phụ bên cạnh các bữa ăn chính để đảm bảo trẻ nhận đủ protein.
- Đa dạng các thực phẩm có chất đạm tốt như tôm, cua, cá hoặc các loại đậu.
>> Xem thêm: Vai trò của chất xơ đối với sức khỏe trẻ nhỏ, mẹ cần nắm rõ
Nên bổ sung đạm cho trẻ từ những nguồn thực phẩm nào?
Mặc dù thừa đạm là tình trạng đáng lo, nhưng cơ thể trẻ vẫn rất cần protein để phát triển cơ bắp, cấu trúc tế bào và hệ miễn dịch. Do đó, bố mẹ nên bổ sung lượng đạm cần thiết từ các nguồn thực phẩm như:
- Đạm động vật dễ tiêu hóa: Thịt nạc, trứng, cá hoặc sữa.
- Đạm thực vật: Đậu hũ, đậu nành, yến mạch, hạt chia.
- Các loại hạt: Hạnh nhân, hạt điều, óc chó. Có thể xay nhuyễn hoặc chế biến thành sữa hạt cho trẻ.
- Ngũ cốc nguyên cám: Yến mạch, gạo lứt, bánh mì nguyên hạt.
Các dấu hiệu trẻ bị thừa đạm là một cảnh báo quan trọng về sự mất cân bằng trong chế độ ăn uống của trẻ nhỏ. Bố mẹ nên điều chỉnh chế độ dinh dưỡng để giúp trẻ duy trì cơ thể khỏe mạnh và phát triển toàn diện.
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1,2] Cleveland Clinic (2021). Why Extra Protein for Your Child Is Unnecessary – and Possibly Dangerous
[3] National Library of Medicine. Dietary Reference Intakes (DRIs): Recommended Dietary Allowances and Adequate Intakes, Total Water and Macronutrients
