Your Guide To Switching Baby Formula, Lizzie Duszynski-GoodmanSữa công thức là một giải pháp thay thế hàng đầu khi mẹ không đủ sữa hoặc không thể cho con bú. Tuy nhiên, không phải bé nào cũng phù hợp với sữa công thức. Trong bài viết này, Little Étoile sẽ bật mí 7 dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức và cách khắc phục.
Nguyên nhân trẻ không hợp sữa công thức?
Trẻ sơ sinh không hợp sữa chủ yếu là do bé bị dị ứng sữa công thức. Tình trạng dị ứng này là một phản ứng tự nhiên của cơ thể khi đối mặt với một chất lạ. Khi trẻ uống sữa, protein trong sữa bị nhận diện nhầm là một kháng nguyên gây hại, dẫn đến phản ứng của hệ thống miễn dịch.
Dị ứng protein sữa bò (CMPA) ảnh hưởng từ 2% đến 6% trẻ em, với tỷ lệ cao nhất xảy ra trong năm đầu đời [1]. Ngoài ra, một nguyên nhân khác có thể gây dị ứng sữa công thức là yếu tố di truyền. Nếu trong gia đình có người bị dị ứng với protein trong sữa, thì khả năng bé bị dị ứng với sữa công thức khá cao, với tỉ lệ khoảng 50 – 80%.
Vì sao cần chọn sữa công thức phù hợp với trẻ?
Ở mỗi giai đoạn, bé cần một lượng dinh dưỡng phù hợp để phát triển tối đa, toàn diện cả về thể chất và trí tuệ. Ngoài sữa mẹ thì sữa công thức là nguồn cung cấp dinh dưỡng đa dạng, dồi dào và phù hợp nhất.
Tuy nhiên, nếu mẹ lựa chọn sữa công thức không phù hợp trong thời gian dài có thể gây ra các vấn đế như:
- Trẻ không hấp thu được tối ưu các dưỡng chất cần thiết, gây ảnh hưởng tới sự phát triển của trẻ.
- Hệ tiêu hóa và miễn dịch bị ảnh hưởng. Bởi 70% hệ miễn dịch nằm ở đường ruột, đường tiêu hóa kém sẽ gây ảnh hưởng tới sức đề kháng, khiến trẻ dễ bị ốm vặt hơn.
Vì vậy, khi quyết định cho trẻ sử dụng sữa công thức, ba mẹ cần chọn lựa kĩ lượng, phù hợp với từng giai đoạn và thể trạng của bé.
7 dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức
Dưới đây là các dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức mà bố mẹ nên lưu ý:
Nôn trớ ra sữa
Trẻ sơ sinh nôn trớ ra sữa sau khi ăn là một điều hoàn toàn bình thường, nhất là khi trẻ mới bắt đầu tiếp xúc với sữa công thức hoặc sữa mẹ. Tuy nhiên, nếu tình trạng nôn trớ kéo dài làm bé cảm thấy khó chịu và khó khăn khi nuốt, mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay.
Đây cũng là một trong những dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức đang sử dụng và mẹ cần phải thay đổi loại sữa cho bé.
Thường xuyên quấy khóc
Nếu trẻ thường xuyên quấy khóc, khóc kéo dài và cáu gắt mà không có lý do rõ ràng, đặc biệt là sau khi ăn, có thể bé đang bị đau bụng hoặc đau dạ dày do dị ứng với protein trong sữa công thức.
Nổi mẩn đỏ
Trường hợp bé bị nổi mẩn đỏ và sốt phát ban là một trong những dấu hiệu phổ biến cho thấy bé bị dị ứng sữa công thức. Theo các nghiên cứu, ước tính có khoảng 2% đến 3% trẻ sơ sinh bị dị ứng sữa trong vài tháng đầu tiên [2]. Các triệu chứng này có thể xuất hiện ngay sau khi cho trẻ ăn hoặc trong khoảng tối đa 10 ngày sau.
Nếu trẻ bị dị ứng với sữa công thức, da của bé có thể nổi mẩn đỏ với hình dạng li ti giống như phát ban, đặc biệt là ở quanh vùng miệng và mặt. Bên cạnh đó, trẻ bị dị ứng sẽ có các triệu chứng như:
- Phân lỏng (có thể chứa máu)
- Sưng tấy
- Bệnh chàm
- Sốc phản vệ
Bé xì hơi thường xuyên
Khi trẻ sơ sinh không hợp với các thành phần trong sữa, bé thường gặp khó khăn trong việc đi ngoài và xì hơi nhiều, nếu tình trạng này kéo dài có thể dẫn đến táo bón. Ngoài ra, bé còn có thể bị chướng bụng, gây khó chịu và làm trẻ quấy khóc liên tục.
Trẻ có triệu chứng đau bụng và tiêu chảy
Đau bụng và tiêu chảy là tình trạng phổ biến xuất hiện khi trẻ không phù hợp với sữa công thức. Nếu bé không hợp với sữa công thức, sau khi uống, phân của bé có dạng lỏng, có bọt, nhầy hoặc dính máu, có mùi thối. Bé cũng có thể đi ngoài nhiều lần hơn so với bình thường (trên 7 lần/ngày).
Trẻ không tăng cân
Khi không phù hợp với sữa, cơ thể của trẻ không thể hấp thụ đủ lượng dinh dưỡng cần thiết để phát triển một cách ổn định. Điều này có thể dẫn đến tình trạng trẻ bị chậm tăng cân hoặc không tăng cân, thậm chí là sụt cân và có thể dẫn đến bệnh còi xương.
Thường thì cân nặng của các bé sơ sinh sẽ tăng gấp đôi khi đến 6 tháng tuổi và gấp 3 khi đến 12 tháng tuổi. Tuy nhiên, nếu bé thường xuyên nôn mửa hoặc tiêu chảy mất nhiều dưỡng chất, thì việc đạt được cân nặng theo chuẩn có thể trở nên khó khăn.
Thở khò khè
Nếu bé khò khè sau khi ăn, đây thường là dấu hiệu cho thấy sữa công thức đang gây ra sự tích tụ dịch nhầy và kích thích phổi. Trẻ có thể xuất hiện các triệu chứng như khò khè, khó thở, ho khàn tiếng, chảy nước mũi và dịch nhầy trong cổ họng khi dị ứng với protein trong sữa.
Cần làm gì khi trẻ không hợp sữa công thức?
Khi trẻ không hợp sữa công thức, bố mẹ cần thực hiện các biện pháp sau để giải quyết tình trạng này:
- Ưu tiên sữa mẹ: Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, nếu bé không phù hợp với sữa công thức, mẹ nên cho bé bú hoàn toàn bằng sữa mẹ hoặc.
- Đổi sữa công thức cho bé: Mẹ có thể kết hợp sữa mẹ với sữa công thức để bé bắt đầu thích nghi dần. Cần lựa chọn sữa phù hợp với độ tuổi của bé và thành phần dinh dưỡng an toàn để đảm bảo sức khoẻ.
- Pha sữa đúng cách: Mẹ cần pha sữa đúng công thức cho trẻ vì điều này có thể ảnh hưởng đến chất lượng sữa. Khi pha, nên dùng nước ấm, không nên dùng nước sôi vì có thể làm biến đổi thành phần hoặc làm hao hụt các vitamin, dưỡng chất có lợi trong sữa.
- Thảo luận với bác sĩ: Khi bé có dấu hiệu dị ứng sữa công thức, cách tốt nhất là bố mẹ cần đưa bé tới cơ sở y tế gần nhất để được kiểm tra sức khỏe và có phương án điều trị.
Hướng dẫn cách đổi sữa cho bé an toàn và hiệu quả
Khi đổi sữa cho bé, ba mẹ cần lưu ý một số điều sau để tránh trẻ không hợp sữa:
Chọn sữa phù hợp với độ tuổi
Mỗi giai đoạn phát triển, trẻ sẽ có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Vì vậy, ba mẹ cần quan sát để đối loại sữa phù hợp cho con.
Với trẻ dưới 6 tháng tuổi chỉ nên sử dụng sữa công thức 1, ba mẹ không được cho trẻ dùng sữa tươi, sữa bột nguyên kem hay sữa công thức cho trẻ trên 6 tháng tuổi.
Chọn sữa theo khẩu vị của bé
Ngoài thành phần dinh dưỡng của sữa, thì vị của sữa cũng là điều mà ba mẹ nên quan tâm. Hương vị của sữa rất quan trọng bởi nếu là mùi vị bé thích sẽ giúp bé uống ngon miệng hơn, kích thích bé uống nhiều hơn.
Không nên đổi sữa thường xuyên
Không nên thay đổi liên tục và đột ngột các loại sữa công thức vì cơ thể bé cần thời gian để thích nghi, nhằm tránh ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thu của trẻ.
Nếu mẹ đã thử nhiều loại sữa mà vẫn chưa thấy cải thiện, hãy xem xét những nguyên nhân khác như cơ thể bé không hợp với sữa bò, loại sữa chưa phù hợp và nhờ sự trợ giúp từ bác sĩ.
Trong quá trình thay đổi sữa công thức, mẹ có thể áp dụng việc massage nhẹ lên bụng bé sau khi ăn khoảng 30 phút để giảm bớt sự tích tụ khí gây đầy hơi. [3]
Lựa chọn sữa có nguồn gốc rõ ràng
Khi chọn sữa công thức cho bé, mẹ nên lựa chọn các loại sữa có nguồn gốc rõ ràng, đầy đủ thông tin nhà sản xuất, bảng thành phần dinh dưỡng, hướng dẫn sử dụng, hạn sử dụng,…
Ngoài ra, mẹ cũng nên tìm mua tại các điểm bán uy tín, cửa hàng phân phối chính hãng để tránh mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.
Chăm sóc sức khỏe của trẻ đòi hỏi sự quan tâm và kiên nhẫn từ phía phụ huynh. Vì vậy bố mẹ cần theo dõi và tìm kiếm lời khuyên từ các chuyên gia khi thấy các dấu hiệu trẻ không hợp sữa công thức để đảm bảo bé nhận được sự dinh dưỡng tốt nhất và phát triển khỏe mạnh.
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1] Host A. Frequency of cow’s milk allergy in childhood. Ann Allergy Asthma Immunol. 2002;89(6 Suppl 1):33–7
[2] Your Guide To Switching Baby Formula, Lizzie Duszynski-Goodman
[3] 7 Signs Formula Doesn’t Agree with Baby: What to Look For, Lauren Panoff
