EPA (Eicosapentaenoic Acid) đóng vai trò thiết yếu trong việc duy trì sức khỏe tổng thể, đặc biệt là tim mạch và não bộ. Vậy EPA là gì, nguồn gốc, vai trò và EPA mang lại lợi ích gì?
EPA là gì?
EPA là viết tắt của Eicosapentaenoic Acid, một axit béo không bão hòa đa omega-3. Cùng với DHA (Docosahexaenoic Acid) và ALA (Alpha-Linolenic Acid), EPA là một trong ba loại omega-3 chính có lợi cho sức khỏe con người. EPA không thể tự tổng hợp được mà cần bổ sung thông qua chế độ ăn uống hoặc thực phẩm bổ sung.
Trong tự nhiên, EPA được tìm thấy trong thịt của các loại cá nước lạnh, bao gồm cá thu, cá trích, cá ngừ, cá bơn, cá hồi, gan cá tuyết,…. Việc bổ sung nhiều EPA hơn vào chế độ ăn uống có tác dụng tích cực đối với bệnh tim mạch, huyết áp cao, triglycerid trong máu cao và tình trạng viêm.
Công dụng của EPA với cơ thể
Tương tự như các omega-3 khác, EPA cũng mang lại rất nhiều tác dụng cho cơ thể của cả trẻ em, người cao tuổi và phụ nữ có thai. Cụ thể:
Chống viêm
EPA được biết đến với tác dụng chống viêm, giúp giảm viêm trong cơ thể. Khi vào cơ thể, EPA sẽ cạnh tranh với axit arachidonic để tổng hợp eicosanoid, giúp chống viêm. EPA cũng có khả năng chống oxy hóa, bảo vệ cơ thể chống lại tác hại của các gốc tự do. Ngoài ra, EPA còn có đặc tính kháng khuẩn, có thể giúp điều trị một số bệnh nhiễm trùng.
Giảm triệu chứng của chứng tăng động giảm chú ý
Một nghiên cứu tại Trung Quốc năm 2019 đã chỉ ra rằng sử dụng EPA giúp cải thiện các triệu chứng nhận thức ở những trẻ mắc tăng động giảm chú ý (ADHD), đặc biệt nếu trẻ có mức EPA nội sinh ban đầu thấp.
Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng những trẻ mắc ADHD sẽ có nồng độ EPA trong máu thấp hơn trẻ bình thường. Và tương tự, mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu EPA cũng sẽ có liên quan đến mức độ nghiêm trọng của các triệu chứng ADHD.
Tác dụng điều trị của EPA ở ADHD đặc biệt rõ ràng ở chức năng nhận thức như sự chú ý, tính hiếu động thay vì các triệu chứng ADHD chung. Đặc biệt, hầu hết các phân tích đều chỉ ra bổ sung EPA với lượng ≥ 500mg/ngày sẽ cho thấy sự cải thiện rõ rệt các triệu chứng tăng động, giảm chú ý ở trẻ bị ADHD. [1]
EPA giúp bảo vệ sức khỏe tim mạch
Cơ chế bảo vệ sức khỏe tim mạch của EPA đó là giảm viêm – một yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch. EPA được chuyển hóa thành các hợp chất có đặc tính chống viêm, giảm viêm trong cơ thể từ đó làm giảm nguy cơ mắc bệnh tim.
Hơn nữa, EPA còn có tác dụng làm giảm huyết áp, cải thiện mức cholesterol bằng cách tăng cholesterol HDL và giảm cholesterol LDL, từ đó giảm nguy cơ mắc bệnh tim.
Các nghiên cứu cũng đã liên kết việc tiêu thụ EPA với nguy cơ đau tim và suy tim. Nghiên cứu cho thấy việc bổ sung EPA có thể làm giảm 18 – 29% tỉ lệ suy tim.
Giảm hình thành cục máu đông
EPA được cho là giảm nguy cơ hình thành cục máu đông theo nhiều cách. EPA được chuyển đổi thành các hợp chất giúp giảm viêm, từ đó giảm khả năng hình thành cục máu đông.
EPA cũng có thể cải thiện mức cholesterol bằng cách tăng cholesterol tốt và giảm cholesterol xấu. Hay giảm độ dính của tiểu cầu, là các tế bào máu đóng vai trò trong quá trình đông máu từ đó giảm nguy cơ hình thành cục máu đông.
Tác dụng với bệnh ung thư
EPA có thể làm giảm nguy cơ ung thư. Một số nghiên cứu chỉ ra rằng, việc sử dụng EPA có thể giúp giảm khả năng phát triển ung thư vú và tuyến tiền liệt. EPA ức chế các con đường truyền tín hiệu để giảm nguy cơ mắc các ung thư xâm lấn như ung thư gan, tuyến tụy. [2]
Tác dụng với phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh
Sử dụng EPA theo liều khuyến cáo có thể giúp giảm tình trạng sinh non và tình trạng trầm cảm sau sinh. Theo khuyến cáo, phụ nữ mang thai nên bổ sung EPA với lượng 1,4g/ngày trong suốt thời kỳ mang thai và 1,3/ngày ở giai đoạn cho con bú.
EPA cũng giúp giảm tình trạng trẻ tử vong trong thời gian từ 22 tuần – 7 ngày sau sinh ở trẻ. Trẻ em nên bổ sung từ khi sinh ra tới 6 tháng tuổi 0,5g EPA mỗi ngày để giúp trẻ thích nghi tốt với môi trường bên ngoài bụng mẹ.
Bổ sung EPA bao nhiêu là cần thiết?
Nhu cầu EPA sẽ thay đổi theo từng đối tượng. Cụ thể:
- Với trẻ sơ sinh: Trẻ sơ sinh bú mẹ sẽ nhận đủ lượng EPA nếu mẹ hấp thụ đủ EPA từ chế độ ăn của mình.
- Với người trưởng thành: Theo khuyến cáo, người trưởng thành nên bổ sung 1250mg EPA mỗi ngày.
EPA chứa nhiều trong các loại cá béo như cá hồi, cá trích, cá ngừ, các loại hạt,…và các loại hải sản. Trong 100gr các loại cá và hải sản có chứa:
- Cá thu: 0,43g EPA; 0,59g DHA
- Cá hồi: 0,59gEPA; 1,24g DHA
- Tôm: 0,12g EPA; 0,12g DHA
Tác dụng phụ khi bổ sung EPA
EPA rất cần thiết với cơ thể nhưng nếu bổ sung với lượng quá nhiều (>3g/ngày) có thể gây ra các tác dụng phụ như:
- Buồn nôn: Người bệnh luôn cảm thấy nôn nao, khó chịu, cảm giác muốn nôn.
- Tiêu chảy: Đi vệ sinh nhiều hơn 3 lần/ngày, phân lỏng kèm nước.
- Ợ hơi: Triệu chứng thường xuất hiện sau bữa ăn, đi cùng với chứng khó tiêu.
- Làm chậm quá trình đông máu và tăng nguy cơ gây cháy máu.
EPA và DHA khác gì nhau?
EPA và DHA đều là những axit béo thuộc nhóm omega-3, đều được tìm thấy trong các loại cá béo. Tuy nhiên, DHA có chức năng chủ yếu với sự phát triển não bộ của trẻ, giảm nguy cơ tăng lipid máu. Còn EPA có tác dụng chống viêm, điều trị trầm cảm, hội chứng ADHD,…
Cả DHA và EPA đều có lợi cho sức khỏe tim mjach và giúp giảm lượng triglycerid trong máu. Cả hai đều có thể bổ sung qua chế độ ăn uống hoặc các thực phẩm bổ sung.
EPA (Eicosapentaenoic Acid) là một dưỡng chất thiết yếu mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch, não bộ, và hệ miễn dịch. Bằng cách bổ sung EPA qua chế độ ăn uống hoặc thực phẩm chức năng, có thể cải thiện sức khỏe tổng thể một cách hiệu quả. Hãy luôn tham khảo ý kiến chuyên gia để đảm bảo sử dụng đúng cách và an toàn.
- Jane Pei-Chen Chang, Kuan-Pin Su, Valeria Mondelli, High-dose eicosapentaenoic acid (EPA) improves attention and vigilance in children and adolescents with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD) and low endogenous EPA levels (2019)
- Mahmoud Nassar, Aelia Jaffery, Bassel Ibrahim, Bahaaeldin Baraka & Hazem Abosheaishaa , The multidimensional benefits of eicosapentaenoic acid: from heart health to inflammatory control (2023)
