Ba mẹ thường nghĩ hệ miễn dịch của trẻ chỉ đơn giản nhận diện qua trạng thái con “khỏe” hoặc “yếu”. Nhưng thực tế, miễn dịch là một hệ thống phức tạp và năng động hơn thế.
Đặc biệt, các nghiên cứu những năm gần đây cho thấy miễn dịch bẩm sinh – tuyến phòng vệ đầu tiên của cơ thể – có thể được “huấn luyện” sau những kích thích nhất định, từ đó tạo ra những thay đổi giúp hệ miễn dịch phản ứng hiệu quả hơn khi gặp lại các tác nhân gây hại.
Cơ chế thú vị này được gọi là “Trained Immunity” – miễn dịch bẩm sinh được huấn luyện. Vậy cơ chế này thực sự là gì? Và thành phần Wellmune® (Beta Glucan) có vai trò như thế nào? Cùng Little Étoile tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
Huấn luyện miễn dịch bẩm sinh là gì?
Hệ miễn dịch của cơ thể được tạo nên bởi hai hệ thống phòng vệ chính: miễn dịch bẩm sinh và miễn dịch thích ứng.
Miễn dịch bẩm sinh là tuyến phòng vệ phản ứng nhanh, có sẵn từ khi sinh ra và tham gia bảo vệ cơ thể trước nhiều loại tác nhân gây hại. Trong khi đó, miễn dịch thích ứng cần có sự tiếp xúc trước kháng nguyên (các tác nhân gây hại) để nhận diện và hình thành trí nhớ miễn dịch giúp cơ thể đáp ứng nhanh và đặc hiệu hơn khi gặp lại tác nhân đó – đây cũng là nguyên lý mà vaccine khai thác để tạo trí nhớ miễn dịch.
Sự khác biệt này từng khiến khả năng “ghi nhớ” được xem là đặc điểm chủ yếu của miễn dịch thích ứng. Tuy nhiên, các nghiên cứu [1,2] sau này cho thấy một số tế bào miễn dịch bẩm sinh cũng có thể thay đổi trạng thái đáp ứng sau những kích thích nhất định.
Hiện tượng này được gọi là “Trained Immunity” – huấn luyện miễn dịch bẩm sinh. Đây không phải là quá trình tạo kháng thể hay trí nhớ miễn dịch thích ứng, mà liên quan đến những thay đổi về chức năng, chuyển hóa và biểu sinh của một số tế bào miễn dịch bẩm sinh, từ đó ảnh hưởng đến cách chúng đáp ứng trước những kích thích tiếp theo.
Hệ miễn dịch bẩm sinh học cách ghi nhớ như thế nào?
Khác với miễn dịch thích ứng, miễn dịch bẩm sinh không ghi nhớ bằng cách tạo ra kháng thể hay tế bào nhớ đặc hiệu. Thay vào đó, sau một kích thích ban đầu, một số tế bào miễn dịch bẩm sinh có thể trải qua những thay đổi ở cấp độ tế bào.
Những thay đổi này bao gồm điều chỉnh hoạt động chuyển hóa, biểu hiện gene và trạng thái chức năng của tế bào. Nhờ đó, khi tiếp tục gặp một kích thích miễn dịch khác, tế bào có thể đáp ứng theo cách khác so với trước đó – có thể mạnh hơn, nhanh hơn hoặc trong một số trường hợp được điều chỉnh theo hướng hạn chế phản ứng quá mức.
Đây chính là đặc điểm làm nên khái niệm Huấn luyện miễn dịch bẩm sinh: không phải “nhớ” chính xác một loại virus hay vi khuẩn, mà là thay đổi trạng thái sẵn sàng và cách đáp ứng của tế bào miễn dịch bẩm sinh với các tác nhân gây bệnh.
Vai trò của Beta Glucan trong huấn luyện miễn dịch bẩm sinh
Để hiểu vai trò của Beta-glucan, trước hết cần phân biệt rằng không phải mọi Beta-glucan đều có cấu trúc và hoạt tính sinh học giống nhau. Beta-glucan từ men nấm (Saccharomyces cerevisiae) là một nhóm được nghiên cứu nhiều về khả năng tương tác với các tế bào của hệ miễn dịch bẩm sinh và hiệu quả trên lâm sàng.
Wellmune® là Beta-glucan có nguồn gốc từ thành tế bào men nấm, với cấu trúc đặc trưng đã được nghiên cứu trong nhiều thử nghiệm lâm sàng. Vậy những nghiên cứu trên trẻ nhỏ đã ghi nhận gì về khả năng hỗ trợ miễn dịch của Wellmune®?
Bằng chứng lâm sàng về Wellmune® ở trẻ
Wellmune® đã được nghiên cứu trong nhiều thử nghiệm lâm sàng trên trẻ nhỏ, cho những kết quả đáng chú ý về sức khỏe hô hấp và chức năng miễn dịch:
Trong 1 nghiên cứu lâm sàng trên trẻ nhỏ từ 1-4 tuổi, bổ sung Wellmune® được ghi nhận giúp giảm khoảng 50% tần suất mắc bệnh và các triệu chứng hô hấp, đồng thời giảm hơn 60% nhu cầu sử dụng thuốc kháng sinh [3].
Bên cạnh đó, các nghiên cứu khác trên trẻ em cũng ghi nhận những lợi ích liên quan đến giảm tình trạng tiêu chảy, cải thiện một số triệu chứng dị ứng và hạn chế tần suất trẻ bị ốm [4,5].
Những kết quả lâm sàng này cho thấy tiềm năng của Wellmune® trong việc hỗ trợ tăng cường miễn dịch bẩm sinh cho trẻ.
Cơ chế hoạt động của Wellmune®
Tương tác với tế bào miễn dịch
Khi Wellmune® đi vào cơ thể, các thành phần Beta-glucan có thể được nhận diện bởi một số thụ thể trên tế bào miễn dịch tại đường ruột, trong đó có Dectin-1.
Sự tương tác này tạo ra các tín hiệu nội bào, góp phần điều hòa trạng thái hoạt động và khả năng đáp ứng của tế bào trước những kích thích miễn dịch tiếp theo.
Hỗ trợ quá trình huấn luyện miễn dịch bẩm sinh
Huấn luyện miễn dịch không đơn thuần là kích thích hệ miễn dịch hoạt động mạnh hơn. Đây là quá trình các tế bào miễn dịch bẩm sinh thay đổi trạng thái đáp ứng sau một kích thích trước đó, từ đó có thể thay đổi cách đáp ứng miễn dịch phù hợp hơn khi tiếp tục gặp các kích thích miễn dịch.
Các nghiên cứu về beta-glucan chiết xuất từ nấm men, trong đó có Wellmune®, cho thấy sự tương tác với các thụ thể nhận diện như Dectin-1 có liên quan đến những thay đổi trong hoạt động và khả năng đáp ứng của tế bào miễn dịch bẩm sinh. Đây là một trong những cơ sở khoa học được nghiên cứu để giải thích vai trò của Beta-glucan trong quá trình huấn luyện miễn dịch.
Từ góc nhìn này, Wellmune® không đơn thuần được nghiên cứu với vai trò “kích thích miễn dịch”, mà hướng đến việc hỗ trợ khả năng đáp ứng tự nhiên của hệ miễn dịch bẩm sinh.
Cách ba mẹ hỗ trợ hệ miễn dịch bẩm sinh của trẻ
Chăm sóc đề kháng cho trẻ không có nghĩa là cố gắng bảo vệ con khỏi mọi tác nhân từ môi trường. Quan trọng hơn, ba mẹ cần tạo cho con một nền tảng sức khỏe tốt để hệ miễn dịch có thể từng bước làm quen, thích nghi và tự bảo vệ cơ thể.
Ba mẹ có thể hỗ trợ con thông qua những thói quen rất nhỏ mỗi ngày:
- Khuyến khích vui chơi ngoài trời: Trong giới hạn an toàn, vui chơi và vận động ngoài trời giúp trẻ tăng cường hoạt động thể chất, tiếp xúc với môi trường tự nhiên và hình thành lối sống lành mạnh – những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe tổng thể và hệ miễn dịch.
- Ưu tiên giấc ngủ sâu: Đây là khoảng thời gian quan trọng để cơ thể, bao gồm cả các tế bào miễn dịch, được nghỉ ngơi và phục hồi.
- Chăm sóc hệ tiêu hóa: Đường ruột là một trong những nơi tập trung nhiều tế bào miễn dịch. Một chế độ ăn đa dạng, cân bằng và giàu dưỡng chất giúp duy trì môi trường đường ruột khỏe mạnh, từ đó giúp tăng cường sức khỏe tổng thể cho trẻ.
- Bổ sung Beta-glucan qua dinh dưỡng hằng ngày: Bên cạnh chế độ ăn đa dạng, ba mẹ có thể bổ sung Beta-glucan cho trẻ thông qua các thực phẩm tự nhiên như yến mạch, lúa mạch, một số loại nấm hoặc các sản phẩm dinh dưỡng có chứa thành phần này. Sữa Ngôi Sao Nhỏ Little Étoile Số 3 có bổ sung Wellmune® (beta-glucan từ nấm men) và Lactoferrin, đồng thời hình thành lá chắn miễn dịch nhiều tầng, giúp ba mẹ thuận tiện bổ sung dưỡng chất hỗ trợ hệ miễn dịch bẩm sinh cho con ngay trong chế độ dinh dưỡng mỗi ngày.
Nuôi dưỡng một em bé khỏe mạnh bắt đầu từ việc xây dựng nền tảng sức khỏe tốt ngay từ sớm. Một hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ góp phần duy trì sức khỏe tổng thể tốt, để trẻ tự tin khám phá thế giới và lớn lên mỗi ngày.
Câu hỏi thường gặp (Q&A)
1. Huấn luyện miễn dịch bẩm sinh khác gì với tiêm vaccine?
Vaccine kích hoạt hệ miễn dịch đặc hiệu, giúp cơ thể tạo ra kháng thể để chống lại một mầm bệnh cụ thể. Trong khi đó, huấn luyện miễn dịch bẩm sinh là việc giúp các tế bào phòng vệ tự nhiên (tuyến đầu) phản xạ nhanh nhạy hơn với nhiều loại mầm bệnh chung, quá trình này không tạo ra kháng thể.
2. Có phải loại Beta-glucan nào cũng tác động đến hệ miễn dịch như nhau?
Không. Các loại Beta-glucan có nguồn gốc và cấu trúc khác nhau có thể có hoạt tính sinh học khác nhau. Với mục tiêu hỗ trợ miễn dịch, cần xem xét cụ thể nguồn nguyên liệu, cấu trúc Beta-glucan và bằng chứng nghiên cứu trên chính loại nguyên liệu đó. Wellmune® là một beta-glucan từ men nấm đã được nghiên cứu lâm sàng về khả năng hỗ trợ chức năng miễn dịch.
3. Bổ sung Wellmune® (Beta-glucan) mỗi ngày có làm hệ miễn dịch bị “quá tải” không?
Wellmune® không được nghiên cứu theo cơ chế kích thích hệ miễn dịch hoạt động liên tục, mà theo hướng hỗ trợ khả năng đáp ứng của các tế bào miễn dịch bẩm sinh trước những kích thích tiếp theo. Các nghiên cứu lâm sàng trên Wellmune® cho thấy thành phần này có hồ sơ an toàn tốt khi được sử dụng ở liều lượng và đối tượng nghiên cứu.
4. Sữa Little Étoile có chứa thành phần Wellmune® không?
Có. Sữa dinh dưỡng Ngôi Sao Nhỏ Little Étoile số 3 được bổ sung trực tiếp thành phần Wellmune® (Beta-glucan từ nấm men đã được đăng ký nhãn hiệu bởi Kerry Group), giúp ba mẹ thuận tiện bổ sung Wellmune® vào chế độ dinh dưỡng hằng ngày của trẻ.
Tài liệu tham khảo:
- [1] Netea, M. G., et al. (2016). Trained immunity: A program of innate immune memory in health and disease.
- [2] Netea, M. G., et al. (2020). Defining trained immunity and its role in health and disease.
- [3] Meng F, et al. J Nutr Food Sci. 2016;6:4.
- [4] Li F, et al. Pediatrics. 2014;133(6)e1533-e1540.
- [5] Pontes MV, et al. Nutr J. 2016;15:19.
