HMO ngày càng xuất hiện nhiều trong các thông tin về sữa công thức dành cho trẻ nhỏ. Những cụm từ như “2 HMO”, “5 HMO” hay “6 HMO” cũng dễ tạo cảm giác rằng khoa học đang ngày càng tái tạo gần hơn thành phần HMO của sữa mẹ.
Nhưng HMO thực sự là gì? Có bao nhiêu loại HMO trong sữa mẹ? HMO được bổ sung vào sữa công thức có giống HMO tự nhiên hay không? Và tại sao có những quốc gia cho phép bổ sung các chất này vào sữa công thức nhưng lại không cho phép ghi chữ “HMO” trên nhãn sản phẩm?
Để trả lời, trước hết cần phân biệt rõ HMO tự nhiên trong sữa mẹ với những HMO được sản xuất để bổ sung vào sữa công thức.
HMO là gì?
HMO là viết tắt của Human Milk Oligosaccharides, một nhóm oligosaccharide tự nhiên có trong sữa mẹ.
HMO thuộc nhóm carbohydrate và là một trong những thành phần rắn có hàm lượng lớn trong sữa mẹ, sau lactose và chất béo. Khác với lactose, carbohydrate chủ yếu được trẻ tiêu hóa để cung cấp năng lượng, phần lớn HMO không được hệ tiêu hóa của trẻ phân giải trực tiếp.
Thay vào đó, HMO đi xuống đường ruột và tham gia vào nhiều tương tác sinh học, nổi bật là vai trò làm cơ chất cho một số vi khuẩn đường ruột. Chính đặc điểm này khiến HMO được nghiên cứu nhiều về mối liên quan với hệ vi sinh đường ruột, hàng rào bảo vệ đường ruột và hệ miễn dịch của trẻ.[1,2]
Một điều quan trọng cần hiểu ngay từ đầu: HMO không phải tên của một chất duy nhất.
Đây là tên gọi chung của cả một họ oligosaccharide có cấu trúc rất đa dạng.
HMO có bao nhiêu loại?
Cho đến nay, hơn 200 cấu trúc HMO khác nhau đã được xác định trong sữa mẹ. Nhiều tài liệu hiện đại cho biết hơn 180 cấu trúc trong số đó đã được đặc trưng chi tiết.[2,3]
Các HMO được tạo nên từ một số đơn vị đường cơ bản nhưng khác nhau về cách liên kết và cấu trúc phân tử. Vì vậy, chúng có thể được phân thành những nhóm lớn như HMO fucosyl hóa, HMO sialyl hóa và HMO trung tính không fucosyl hóa; trong đó có những HMO thường được nhắc đến như 2’-FL, 3-FL, LNT, LNnT, 3’-SL và 6’-SL.[3]
Không chỉ đa dạng về cấu trúc, tổng lượng HMO trong sữa mẹ cũng rất lớn.
Sữa mẹ trưởng thành thường chứa khoảng 10 đến 15 g HMO/L, trong khi sữa non có thể chứa khoảng 20 đến 25 g/L. Thành phần và hàm lượng HMO cũng không cố định mà thay đổi theo giai đoạn tiết sữa, đặc điểm di truyền của người mẹ và nhiều yếu tố khác.[3,4]
Sữa công thức hiện có bao nhiêu loại HMO?
Việc khoa học đã xác định được hơn 200 HMO tự nhiên trong sữa mẹ không có nghĩa hơn 200 cấu trúc này hiện đã được sản xuất và sử dụng trong sữa công thức.
Công nghệ hiện nay mới đưa được một số HMO riêng lẻ vào sản xuất và ứng dụng thực tế. Các công thức nghiên cứu trên trẻ đã sử dụng từ một HMO đơn lẻ đến hỗn hợp 2, 5 và gần đây là 6 HMO được sản xuất công nghiệp, gồm 2’-FL, 3-FL, DFL, LNT, 3’-SL và 6’-SL.[5,6]
Số HMO được cơ quan quản lý cho phép cũng khác nhau giữa từng thị trường và tiếp tục thay đổi khi có nguyên liệu mới được thẩm định.
Ví dụ, tại Australia và New Zealand, đến năm 2026, danh mục được phép sử dụng trong sữa công thức đã bao gồm các cấu trúc như 2’-FL, 3-FL, DFL, LNnT, LNT, 3’-SL và 6’-SL, với những điều kiện sử dụng và giới hạn hàm lượng cụ thể.[7]
Nói cách khác, từ “1 HMO” đến “5 HMO” hay “6 HMO” là sự mở rộng đáng kể về mặt công nghệ, nhưng vẫn chỉ đại diện cho một phần nhỏ trong sự đa dạng HMO tự nhiên của sữa mẹ.
HMO trong sữa công thức có giống HMO trong sữa mẹ không?
Một HMO được sản xuất công nghiệp có thể có cấu trúc hóa học tương ứng với HMO tự nhiên trong sữa mẹ, nhưng hệ HMO được bổ sung vào sữa công thức không giống toàn bộ hệ HMO tự nhiên của sữa mẹ.
Đây là lý do một số tài liệu khoa học hiện sử dụng thuật ngữ Human identical Milk Oligosaccharides (HiMO), có thể hiểu là các oligosaccharide có cấu trúc tương ứng với HMO trong sữa mẹ nhưng được sản xuất bên ngoài cơ thể người.[5,8]
Sự khác biệt cần được nhìn ở ba cấp độ:
Khác nhau về nguồn gốc
HMO trong sữa mẹ được cơ thể người mẹ tổng hợp tự nhiên.
Ngược lại, HMO bổ sung vào sữa công thức không được lấy từ sữa mẹ hay chiết xuất từ cơ thể người. Chúng được sản xuất bằng các quy trình công nghệ nhằm tạo ra những phân tử có cấu trúc tương ứng với một số HMO tự nhiên.
Ví dụ, 2’-FL được sản xuất công nghiệp có thể có cấu trúc tương ứng với 2’-FL có trong sữa mẹ, nhưng nguồn gốc của hai phân tử là khác nhau.[5,8Ư
Khác nhau về mức độ đa dạng
Sữa mẹ chứa hơn 200 cấu trúc HMO đã được xác định, tạo thành một hệ oligosaccharide rất phức tạp.[2,3]
Trong khi đó, sữa công thức hiện chỉ bổ sung một hoặc một số HMO cụ thể.
Ngay cả một công thức chứa 5 hay 6 HMO cũng không thể được xem là tái tạo toàn bộ hệ HMO của sữa mẹ.
Khác nhau về tổng hàm lượng
Sữa mẹ trưởng thành thường chứa khoảng 10 đến 15 g HMO/L, và hàm lượng có thể cao hơn đáng kể trong sữa non.[3,4]
Trong các nghiên cứu lâm sàng về sữa công thức, tổng lượng HMO bổ sung thường thấp hơn đáng kể. Một số công thức đa HMO đã được nghiên cứu ở mức khoảng 1,5 đến 5,75 g/L, tùy công thức và thiết kế nghiên cứu.[5,9]
Do đó, khi một sản phẩm được giới thiệu là “có HMO”, cách hiểu chính xác không phải là sản phẩm đã tái tạo được HMO của sữa mẹ, mà là được bổ sung một hoặc một số oligosaccharide có cấu trúc tương ứng với một số HMO tự nhiên trong sữa mẹ.
Tại sao một số nước không cho phép ghi “HMO” trên lon sữa?
Đây là một chi tiết rất thú vị cho thấy sự khác biệt giữa việc cho phép sử dụng một thành phần và việc cho phép quảng bá thành phần đó bằng một tên gọi nhất định.
Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Australia New Zealand (FSANZ) cho phép bổ sung một số HiMO như 2’-FL, 3-FL, LNT, LNnT, 3’-SL và 6’-SL vào sữa công thức khi đáp ứng các điều kiện quy định.[7,10]
Tuy nhiên, quy định hiện hành lại không cho phép sử dụng các cụm “Human Milk Oligosaccharide”, “Human Identical Milk Oligosaccharide”, các chữ viết tắt “HMO”, “HiMO” hoặc những cách diễn đạt có hiệu ứng tương tự trên nhãn sữa công thức và sữa công thức tiếp theo.[10]
Điều này không có nghĩa các thành phần đó bị cấm. Một lý do quan trọng đằng sau cách quản lý này là tránh việc tên gọi và cách trình bày khiến sản phẩm được “lý tưởng hóa” hoặc tạo liên tưởng quá mức với sữa mẹ.
Tranh luận tương tự cũng từng được các chuyên gia nhi khoa tại Đức nêu ra: thuật ngữ “Human Milk Oligosaccharides” có thể khiến người tiêu dùng không nhận ra rằng các oligosaccharide bổ sung trong sữa công thức thực chất được sản xuất công nghiệp và không đại diện cho hệ HMO phức tạp của sữa mẹ.[11]
Vì vậy, được phép bổ sung một HMO vào sữa công thức không đồng nghĩa với việc được phép sử dụng chữ “HMO” như một thông điệp quảng bá trên nhãn. Tất nhiên quy định cụ thể khác nhau giữa các quốc gia và có thể thay đổi theo thời gian.
HMO được sản xuất bằng công nghệ gì? Có an toàn không?
Nhiều HMO sử dụng trong sữa công thức hiện nay được sản xuất bằng công nghệ lên men vi sinh, trong đó có những quy trình sử dụng vi sinh vật đã được biến đổi gen.[7,8]
Có thể hình dung quá trình ở mức đơn giản như sau:
Vi sinh vật sản xuất → biến đổi hoặc chỉnh sửa hệ gen → lên men → tạo HMO → tách và tinh lọc → kiểm soát chất lượng thành phẩm
Ví dụ, một số quy trình sản xuất 2’-FL, 3-FL và các HiMO khác sử dụng những chủng Escherichia coli được biến đổi gen để có khả năng tạo ra phân tử mong muốn.[7,12]
Điều này đôi khi dẫn đến câu hỏi: HMO được sản xuất bằng vi sinh vật biến đổi gen có nghĩa sữa công thức chứa GMO hay không?
Thực tế, vi sinh vật biến đổi gen đóng vai trò như một “hệ thống sản xuất” trong quá trình lên men. Sau đó, HMO được tách khỏi môi trường lên men, tinh sạch và phải đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với thành phẩm.
Vì vậy, cơ quan quản lý không chỉ nhìn vào việc công nghệ biến đổi gen có được sử dụng hay không, mà đánh giá toàn bộ quy trình và chất lượng của HMO cuối cùng, bao gồm:
- Nhận dạng chính xác thành phần.
- Độ tinh khiết.
- Giới hạn tạp chất.
- Các sản phẩm phụ của quá trình sản xuất.
- An toàn độc tính.
- Đặc tính của vi sinh vật được sử dụng.
- Sự hiện diện của tế bào vi sinh vật sản xuất hoặc ADN của chúng trong thành phẩm.
Các tổng quan lâm sàng gần đây cũng cho thấy những HiMO đã được nghiên cứu trong sữa công thức nhìn chung được dung nạp tốt và chưa ghi nhận vấn đề an toàn đáng kể trong các thử nghiệm được đánh giá.[5,8]
Do đó, việc một HMO được sản xuất nhờ công nghệ vi sinh biến đổi gen không tự nó là bằng chứng cho thấy thành phần cuối cùng không an toàn. Điều quan trọng là nguyên liệu cụ thể đã được sản xuất như thế nào, được tinh sạch ra sao và có đáp ứng các tiêu chuẩn an toàn của cơ quan quản lý hay không.
Hiểu đúng về HMO trước khi nói về “tác dụng của HMO”
HMO tự nhiên là một hệ thành phần rất đặc biệt của sữa mẹ: hơn 200 cấu trúc đã được xác định, với tổng hàm lượng cao và thành phần thay đổi theo từng người mẹ cũng như từng giai đoạn tiết sữa.
Khoa học hiện nay đã có thể sản xuất một số phân tử có cấu trúc tương ứng với HMO tự nhiên và bổ sung chúng vào sữa công thức. Đây là một bước tiến đáng chú ý của công nghệ dinh dưỡng.
Nhưng “có HMO” có đồng nghĩa với việc đã tái tạo được những lợi ích mà HMO tự nhiên mang lại cho trẻ khi bú mẹ?
Câu trả lời không thể chỉ dựa vào việc hai phân tử có cấu trúc tương ứng. Điều quan trọng hơn là xem các nghiên cứu lâm sàng trên trẻ thực sự ghi nhận được những lợi ích nào.
Xem tiếp: HMO có tác dụng gì? Bằng chứng khoa học hiện nay nói gì về HMO?
Nguồn thông tin khoa học:
- [1] Kenney et al. Frontiers in Pediatrics. 2025;13:1649609. doi:10.3389/fped.2025.1649609.
- [2] Gonsalves et al. Analytical Chemistry. 2025;97(10):5563–5574. doi:10.1021/acs.analchem.4c06081.
- [3] Consales A, Giannì ML, Agostoni C. Changes in HMO profiles: from biochemical evidence to clinical considerations. Pediatric Research. 2026.
- [4] Modifiable and Non Modifiable Factors That Affect Human Milk Oligosaccharides Composition. Nutrients. 2024;16(17):2887.
- [5] Shivakoti R, et al. Limited Evidence of Benefits from Clinical Trials of Human Identical Milk Oligosaccharides for Infants. Advances in Nutrition. 2026;17(3):100593. doi:10.1016/j.advnut.2026.100593.
- [6] Partially hydrolyzed, whey based infant formula with six human milk oligosaccharides, B. infantis LMG11588, and B. lactis CNCM I 3446: a staged analysis of a randomized trial. Frontiers in Nutrition. 2025.
- [7] Food Standards Australia New Zealand (FSANZ). Permitted HiMO in infant formula products; Applications A1265, A1324 and related assessments, 2025–2026.
- [8] Hojsak I, et al. Technical review by the ESPGHAN Special Interest Group on Gut Microbiota and Modifications on the health outcomes of infant formula supplemented with manufactured human milk oligosaccharides. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition. 2026;82(1):225–234. doi:10.1002/jpn3.70032.
- [9] Bührer C, et al. Molecular and Cellular Pediatrics. 2022;9:14. doi:10.1186/s40348-022-00146-y.
- [10] Australia New Zealand Food Standards Code. Standard 2.9.1, Infant Formula Products, section 2.9.1—28, Prohibited representations. FSANZ.
- [11] Bührer C, et al. Infant formulas with synthetic oligosaccharides and respective marketing practices: Position Statement of the German Society for Child and Adolescent Medicine, Commission for Nutrition. Molecular and Cellular Pediatrics. 2022;9:14.
- [12] Food Standards Australia New Zealand. Safety assessments and applications for human identical milk oligosaccharides produced using genetically modified microorganisms, including 2’-FL and other HiMO, 2024–2026.
