Để trẻ có hành trình phát triển khỏe mạnh và toàn diện, bố mẹ cần chú trọng đến quá trình tăng cân ở trẻ sơ sinh đúng cách, thay vì ép trẻ ăn hoặc bổ sung dinh dưỡng quá mức. Một số cách tăng cân an toàn và hiệu quả có thể kể đến như duy trì chất lượng nguồn sữa mẹ, tăng cữ uống sữa hợp lý cũng như đảm bảo trẻ ngủ sâu và đúng giờ.
Tổng quan về quá trình tăng cân ở trẻ sơ sinh
Trong tuần đầu tiên sau khi chào đời, trẻ thường có hiện tượng sụt cân sinh lý, giảm 10% cân nặng trong tuần đầu tiên [1]. Tuy nhiên, sau 2 tuần, trẻ sẽ lấy lại được cân nặng [2], thậm chí có xu hướng tăng cân nhanh trong 6 tháng đầu tiên [3].
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), tình trạng tăng cân ở trẻ sơ sinh được xem là bình thường qua các tiêu chí như sau [4]:
- Trẻ sơ sinh có thể tăng khoảng 28g mỗi ngày trong vòng 3 tháng đầu sau sinh.
- Khi 4 tháng tuổi, trẻ sẽ tăng chậm lại khoảng 20g mỗi ngày.
- Đến 6 tháng tuổi, trẻ sẽ tăng 10g mỗi ngày hoặc ít hơn.
Yếu tố ảnh hưởng đến sự tăng cân ở trẻ sơ sinh
Một số yếu tố ảnh hưởng đến quá trình tăng cân ở trẻ sơ sinh có thể kể đến như:
- Chế độ dinh dưỡng không cân bằng: Thiếu hụt dinh dưỡng có thể khiến trẻ nhẹ cân, trong khi thừa chất tăng nguy cơ béo phì.
- Sức khỏe của mẹ trong thai kỳ: Stress, cao huyết áp, hoặc sử dụng chất kích thích trong thai kỳ sẽ ảnh hưởng đến cân nặng của thai nhi.
- Chế độ ăn của mẹ: Chế độ dinh dưỡng khi mang thai không đủ chất hoặc sau sinh mẹ ăn uống thiếu chất gây ảnh hưởng đến cân nặng của trẻ.
- Thứ tự sinh của trẻ: Con đầu lòng có xu hướng nhẹ cân hơn so với các bé sinh sau.
- Bệnh lý: Các bệnh lý nguy hiểm hoặc vấn đề về hệ tiêu hóa ở trẻ em, hô hấp, nhiễm trùng,… sẽ khiến trẻ khó hấp thu dinh dưỡng.
Biện pháp giúp trẻ tăng cân an toàn và lành mạnh
Để giúp trẻ tăng cân lành mạnh và phù hợp với từng giai đoạn phát triển, bố mẹ có thể tham khảo cũng như áp dụng các biện pháp như sau.
Chế độ dinh dưỡng cân bằng
Trong 6 tháng đầu, sữa mẹ là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ. Trường hợp sữa mẹ không đủ, có thể kết hợp thêm sữa công thức phù hợp với thể trạng của trẻ.
Khi trẻ bắt đầu ăn dặm, bố mẹ nên đảm bảo bữa ăn đầy đủ nhóm dưỡng chất cần thiết (tinh bột, đạm, chất béo, vitamin và khoáng chất). Đồng thời, luôn kết hợp đa dạng các loại thực phẩm để trẻ không bị thiếu hụt chất dẫn đến suy dinh dưỡng.
Cho trẻ uống sữa đúng cách
Với trẻ uống sữa mẹ, nên đảm bảo bé ngậm đúng khớp ngậm và uống hết một bên vú trước khi đổi bên. Bên cạnh đó, mẹ nên chú ý đỡ đầu và mông của trẻ để giữ trẻ ở tư thế thoải mái khi uống sữa mẹ.
Đối với trẻ dùng bình sữa, nên chọn loại núm phù hợp độ tuổi. Đồng thời nghiêng bình sữa đúng cách để trẻ không nuốt phải khí, giúp tránh nôn trớ và đầy hơi.
Đảm bảo bé ngủ đủ giấc
Trẻ sơ sinh cần ngủ khoảng 14–17 giờ mỗi ngày [5]. Khi trẻ được ngủ đủ giấc, tuyến yên sẽ tiết ra hormone giúp trẻ phát triển chiều cao và cân nặng tốt hơn.
Ngoài ra, bố mẹ nên cho trẻ ngủ trong môi trường yên tĩnh và thoải mái. Điều chỉnh nhiệt độ phòng phù hợp, trong khoảng 26 – 28 độ để trẻ có thể ngủ ngon và sâu giấc hơn.
>> Xem thêm: Chi tiết bảng thời gian ngủ của trẻ sơ sinh theo tuần tuổi
Đảm bảo chất lượng sữa mẹ
Chất lượng sữa mẹ phụ thuộc vào sức khỏe, chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày của mẹ. Mẹ nên bổ sung các thực phẩm giúp lợi sữa, uống nhiều nước, nghỉ ngơi hợp lý và giữ tinh thần thoải mái để duy trì nguồn sữa chất lượng.
Chú ý chế độ ăn uống và sinh hoạt để cải thiện chất lượng sữa mẹ
Mẹ cần xây dựng chế độ dinh dưỡng lành mạnh, đầy đủ dưỡng chất từ thịt, cá, rau xanh và trái cây để duy trì nguồn sữa mẹ chất lượng. Đồng thời, nên tránh các thực phẩm cay nóng, nhiều caffein hoặc chất kích thích.
Bên cạnh dinh dưỡng, mẹ cũng nên có chế độ sinh hoạt hợp lý, ngủ đủ giấc, hạn chế stress và vận động nhẹ nhàng để hồi phục sức khỏe cũng như giúp tuyến sữa hoạt động hiệu quả.
Tăng đề kháng cho trẻ
Hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp trẻ tránh được các bệnh nhiễm khuẩn, nguyên nhân khiến trẻ biếng ăn và chậm tăng cân. Bên cạnh chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ, bố mẹ nên tăng cường sức đề kháng bằng cách giữ vệ sinh cá nhân, tiêm phòng và tẩy giun cho trẻ đầy đủ theo lịch.
Theo dõi tăng trưởng và thăm khám sức khỏe định kỳ
Theo dõi chiều cao, cân nặng cũng như sức khỏe của trẻ hàng tháng để phát hiện sớm những bất thường. Nếu trẻ chậm tăng cân hoặc có dấu hiệu suy dinh dưỡng, bố mẹ nên đưa trẻ đi khám để được hỗ trợ kịp thời.
Gợi ý 5 thực phẩm giúp trẻ tăng cân khỏe mạnh
Dưới đây là 5 thực phẩm được khuyến khích bổ sung để giúp trẻ sơ sinh tăng cân an toàn và khỏe mạnh.
- Cá hồi: Cung cấp protein và omega-3, giúp bé phát triển trí não và hỗ trợ tăng cân.
- Trứng: Chứa nhiều đạm và vitamin D, giúp hấp thu canxi tốt cho xương.
- Quả bơ: Giàu chất béo tốt và vitamin E giúp dễ tiêu hóa.
- Yến mạch: Giàu chất xơ, sắt và dễ dàng kết hợp với các thực phẩm khác như sữa, trái cây để chế biến món ăn dặm giúp trẻ tăng cân hiệu quả.
- Sữa: Cung cấp protein, chất béo và khoáng chất thiết yếu, hỗ trợ phát triển toàn diện cho trẻ. Trong 6 tháng đầu, nên ưu tiên sữa mẹ hoặc kết hợp với sữa công thức giúp trẻ tăng cân.
>> Xem thêm: Bố mẹ lưu ngay top 7 thực phẩm giúp bé tăng cân khỏe mạnh
Với chia sẻ từ Little Étoile, hy vọng bố mẹ đã hiểu rõ hơn về các nguyên tắc tăng cân ở trẻ sơ sinh đúng cách. Đồng thời lựa chọn được giải pháp dinh dưỡng phù hợp để trẻ phát triển khỏe mạnh mỗi ngày.
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1, 2] The Australian Breastfeeding Association. Weight gains
[3] National Health System (2023). Your baby’s weight and height
[4] Angela C. Mattke, M.D (2023). Mayo Clinic. How much should I expect my baby to grow in the first year?
[5] Elana Pearl Ben-Joseph, MD (2022). Nemours® KidsHealth. Sleep and Your Newborn
