Trẻ bị kiết lỵ là tình trạng nhiễm trùng đường ruột phổ biến, thường gây tiêu chảy kèm nhầy hoặc máu, đau quặn bụng và sốt. Nguyên nhân có thể do vi khuẩn Shigella, amip hoặc nhiễm khuẩn từ thực phẩm không đảm bảo vệ sinh.
Bệnh kiết lỵ ở trẻ em là gì?
Kiết lỵ được coi là tình trạng viêm ruột, đặc biệt là ruột kết [1] và phổ biến ở trẻ em, do vi khuẩn Shigella hoặc Entamoeba histolytica gây ra. Bệnh có thể lây nhiễm qua đường tiêu hóa, xuất phát từ thực phẩm hoặc nước uống bị ô nhiễm, vệ sinh kém, hoặc tiếp xúc với người mắc bệnh.
Bệnh kiết lỵ xảy ra nhiều hơn vào mùa hè và thường gặp ở trẻ từ 2-4 tuổi. Bệnh thường gây đau bụng, cũng như tiêu chảy nặng có lẫn máu hoặc chất nhầy trong phân [2] và có thể khiến trẻ bị mất nước nếu không được điều trị kịp thời.
Do đâu trẻ bị kiết lỵ?
Kiết lỵ chủ yếu do vi khuẩn hoặc ký sinh trùng tấn công đường ruột, làm tổn thương niêm mạc đại tràng và gây ra tình trạng tiêu chảy kèm nhầy máu. Một số nguyên nhân chủ yếu có thể kể đến như:
- Nguyên nhân chính do vi khuẩn Shigella hoặc Entamoeba histolytica gây ra nhiều loại bệnh liên quan đến đường ruột như tiêu chảy hoặc kiết lỵ.
- Kiết lỵ liên quan đến hệ tiêu hóa, có thể bắt nguồn từ chế độ dinh dưỡng chưa được đảm bảo an toàn vệ sinh.
- Hệ miễn dịch ở trẻ chưa phát triển hoàn thiện.
- Trẻ có thói quen ngậm tay, bỏ đồ chơi vào miệng hoặc tiếp xúc với môi trường không sạch sẽ có thể bị nhiễm vi khuẩn.
- Tiếp xúc với động vật khiến bị lây vi khuẩn từ vật nuôi hoặc côn trùng.
Nhận biết dấu hiệu trẻ bị kiết lỵ
Khi trẻ bị kiết lỵ, ba mẹ có thể dễ dàng nhận thấy một số triệu chứng như:
- Bụng sẽ quặn đau mỗi lần đại tiện, đi đại tiện nhiều lần.
- Phân ít, dạng lỏng, có lẫn với dịch nhầy, máu tươi, bọt hơi.
- Trẻ nhỏ sẽ có biểu hiện quấy khóc trước khi đại tiện.
Ngoài ra, với mỗi dạng kiết lỵ trẻ sẽ có các biểu hiện khác nhau. Cụ thể:
- Kiết lỵ trực khuẩn: Thường có dấu hiệu tiêu chảy có máu hoặc chất nhầy, sốt cao, buồn nôn, đau bụng hoặc biến chứng nghiêm trọng hơn bao gồm viêm ruột và thận cấp tính [3].
- Kiết lỵ Amip: Thường có dấu hiệu như tiêu chảy, sốt cao, buồn nôn, sụt cân, đau bụng hoặc gây ra áp xe nếu bệnh chuyển biến nghiêm trọng [4].
Trẻ bị kiết lỵ có nguy hiểm không?
Kiết lỵ là bệnh nhiễm trùng đường ruột có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của trẻ nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Bệnh có thể gây ra tình trạng mất nước nghiêm trọng, khiến trẻ mệt mỏi, da khô, tiểu ít hoặc không tiểu. Nếu không được bù nước kịp thời, trẻ có thể bị mất nước.
Ngoài ra, kiết lỵ kéo dài còn làm suy dinh dưỡng, ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất của trẻ. Trong một số trường hợp nặng, bệnh có thể dẫn đến viêm đại tràng, nhiễm trùng huyết, gây nguy hiểm đến tính mạng.
Cách điều trị khi trẻ bị kiết lỵ như thế nào?
Khi bố mẹ thấy trẻ có dấu hiệu bị kiết lỵ, nên đưa trẻ đi khám để được điều trị đúng cách. Ngoài thuốc điều trị theo chỉ định của bác sĩ, bố mẹ có thể áp dụng thêm một số cách chăm sóc tại nhà để trẻ mau chóng hồi phục.
- Cho trẻ ăn thức ăn mềm như cháo, súp để dễ tiêu hóa và giảm kích thích lên đường ruột.
- Chia nhỏ bữa ăn trong ngày để tránh gây áp lực lên hệ tiêu hóa.
- Bổ sung rau củ quả, trái cây giàu vitamin C để giúp tăng cường sức đề kháng.
- Bù nước cho trẻ thường xuyên để tránh mất nước. Nếu trẻ còn uống sữa mẹ thì nên tăng cường cữ uống trong ngày.
- Tăng cường probiotic từ sữa chua hoặc men vi sinh để hỗ trợ cân bằng hệ vi khuẩn và cải thiện đường ruột.
Mách bố mẹ cách phòng ngừa bệnh kiết lỵ ở trẻ em
Để giảm nguy cơ trẻ mắc bệnh kiết lỵ, bố mẹ cần chú ý phòng ngừa bệnh cho trẻ từ sớm bằng các biện pháp như sau:
- Giữ vệ sinh tay sạch sẽ, tập cho trẻ thói quen rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.
- Chỉ cho trẻ ăn thực phẩm nấu chín, hạn chế đồ sống hoặc thực phẩm kém vệ sinh.
- Cho trẻ uống nước đun sôi để nguội, tránh sử dụng nước máy chưa lọc kỹ.
- Giữ vệ sinh đồ chơi và môi trường sống. Thường xuyên lau dọn nhà cửa, rửa sạch đồ chơi trẻ hay ngậm.
- Nếu trẻ chơi với chó, mèo, cần rửa tay sạch sẽ để tránh lây nhiễm vi khuẩn.
- Tiêm phòng đầy đủ một số vaccine có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng tiêu hóa ở trẻ.
Câu hỏi thường gặp (FAQs)
Khi trẻ bị kiết lỵ, bố mẹ thường lo lắng về chế độ ăn uống và thời gian hồi phục của bé. Dưới đây là những câu hỏi thường gặp giúp bố mẹ có hướng chăm sóc phù hợp.
Trẻ bị kiết lỵ có uống sữa được không?
Trẻ bị kiết lỵ vẫn có thể uống sữa, nhưng cần chọn loại sữa dễ tiêu hóa, có chứa chất xơ GOS và đạm Whey giúp hỗ trợ tiêu hóa. Đồng thời, không chứa lactose nếu bé có dấu hiệu không dung nạp Lactose. Đối với trẻ sơ sinh, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất, giúp tăng cường đề kháng và hỗ trợ hệ tiêu hóa.
Trẻ bị kiết lỵ không nên ăn gì?
Khi bị kiết lỵ, bố mẹ nên chú ý cho trẻ kiêng một số loại thực phẩm như:
- Thực phẩm nhiều gia vị hoặc dầu mỡ.
- Thực phẩm có chứa chất xơ không hòa tan như rau sống hoặc trái cây khô.
- Thực phẩm dễ gây kích ứng tiêu hóa như sữa, thực phẩm từ sữa hoặc hải sản.
Trẻ bị kiết lỵ bao lâu thì khỏi?
Thời gian hồi phục của trẻ phụ thuộc vào mức độ bệnh và phương pháp điều trị. Thông thường, nếu được chăm sóc đúng cách, trẻ sẽ khỏi sau 5 – 7 ngày. Tuy nhiên, nếu kiết lỵ kéo dài hoặc có dấu hiệu nặng hơn như sốt cao, mất nước, bố mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay để tránh biến chứng nguy hiểm.
Trẻ bị kiết lỵ cần được phát hiện sớm và điều trị kịp thời để tránh các biến chứng nguy hiểm. Với những thông tin chia sẻ từ Little Étoile, hy vọng sẽ giúp bố mẹ hiểu rõ hơn về bệnh kiết lỵ ở trẻ em và có cách chăm sóc trẻ phù hợp để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Nguồn tham khảo:
[1, 2] Asiyeh Dejkam, Kareem Hatam-Nahavandi (2021). National Library of Medicine. Dysentery in Children
[3, 4] Cleveland Clinic. Dysentery
