Việc hỗ trợ phát triển trí tuệ cảm xúc của trẻ (EQ) cũng quan trọng không kém chỉ số thông minh (IQ). Bố mẹ cần hiểu rõ tầm quan trọng và phương pháp giúp con phát triển EQ tốt nhất ngay từ khi còn bé. Dưới đây sẽ làm rõ lý do tại sao trẻ cần phát triển EQ và những việc bố mẹ cần làm để giúp bé.
Tầm quan trọng của phát triển cảm xúc (EQ) ở trẻ
Trẻ em có chỉ số cảm xúc (EQ) cao hơn thường có khả năng chú ý tốt hơn, năng nổ trong các hoạt động, có nhiều mối quan hệ tích cực và biết đồng cảm hơn [1]. Cảm xúc sẽ ảnh hưởng đến những quyết định, hành vi của trẻ về sau. Vì thế, ngay từ những năm tháng đầu đời việc giúp trẻ phát triển EQ là việc mà mẹ cần làm.
Để phát triển trí tuệ cảm xúc của trẻ, mẹ có thể thông qua hoạt động vui chơi mỗi ngày. Điều này không chỉ tốt cho cảm xúc của trẻ mà còn giúp phát triển trí não và khả năng vận động cơ thể. Vui chơi là cách trẻ sơ sinh học hỏi và phát triển tự nhiên.
Bộ não của trẻ sơ sinh phát triển rất nhanh trong năm đầu tiên. Do đó, bé đã có thể thực hiện các hoạt động như nhìn, sờ, nghe, nếm, ngửi và di chuyển. Từ đó, bé sẽ khám phá ra nhiều điều mới mẻ và tương tác xã hội tốt hơn.
Các giai đoạn phát triển cảm xúc của trẻ từ 6-12 tháng
Giai đoạn 6-12 tháng là lúc bé quan sát mọi thứ xung quanh để học hỏi. Đây cũng là lúc trẻ bắt đầu có nhiều cách thể hiện cảm xúc của mình. Vì vậy, bố mẹ hãy tạo điều kiện để trẻ khám phá và thể hiện mọi cảm xúc của mình.
- Giai đoạn 6 tháng tuổi: Bé sẽ biết cười khi cảm thấy vui vẻ, hạnh phúc.
- Giai đoạn 8 tháng tuổi: Bé bắt đầu có cảm xúc lo sợ khi tiếp xúc với người lạ. Trẻ sẽ tỏ ra sợ hãi, tránh né, khóc khi gặp những người không quen. Khi xa mẹ, bé cũng thường có biểu hiện bất an, quấy khóc.
- Giai đoạn 10 tháng tuổi: Lúc này bé sẽ thể hiện đa dạng cảm xúc hơn. Đây là lúc bố mẹ nên âu yếm và thể hiện tình cảm nhiều hơn với bé.
- Giai đoạn 12 tháng: Là cột mốc rất quan trọng trong quá trình phát triển cảm xúc của bé. Mối quan hệ giữa em bé và mẹ được hình thành và ảnh hưởng trực tiếp đến cách tiếp cận của bé với thế giới xung quanh [2]. Mẹ cần tạo cho bé cảm giác tin tưởng, an toàn, dễ chịu.
>> Xem thêm: Các mốc phát triển của trẻ, mẹ không thể bỏ lỡ (6-12 tháng)
Những trò chơi giúp trẻ phát triển cảm xúc (EQ)
Thông qua các hoạt động vui chơi hàng ngày, bé sẽ phát triển ở tất cả các mặt, trong đó có phát triển cảm xúc (EQ). Bố mẹ có thể cùng bé chơi những trò chơi dưới đây để khuyến khích quá trình phát triển cảm xúc ở con tốt hơn nhé!
Cùng trẻ tạo ra âm nhạc
Âm nhạc có ảnh hưởng trực tiếp đến cảm xúc. Bố mẹ có thể cùng con chơi các đồ chơi âm nhạc như đàn, trống, các đồ chơi phát ra âm thanh, bài hát. Ngoài ra, bố mẹ cũng có thể sử dụng các vật dụng đơn giản trong nhà như nồi, thìa gỗ để cùng con tạo ra âm thanh. Hơn nữa, lời hát ru của mẹ cũng có ảnh hưởng tích cực đến phát triển cảm xúc của bé.
>> Xem thêm: Cách giao tiếp tốt với trẻ để phát triển cảm xúc và trí tuệ
Chơi với nước, cát, bùn
Hãy để trẻ tự do nô đùa với nước, cát, bùn, … và thể hiện cảm xúc của mình. Ví dụ bé vui vẻ, thích thú khi nghịch nước, ném bùn khi tức giận, vẽ màu để kích thích khả năng sáng tạo. Tuy nhiên, những trò chơi này đòi hỏi bố mẹ giám sát cẩn thận để đảm bảo an toàn cho bé.
Sử dụng đồ chơi hoặc gấu bông giúp trẻ phát triển cảm xúc
Hãy tạo nên câu chuyện và nhân vật từ những đồ chơi, thú nhồi bông của trẻ. Cách này sẽ dạy con nhận biết được những cảm xúc đơn giản như buồn, vui vẻ,… Ví dụ, mẹ tạo câu chuyện chú gấu đang buồn vì phải xa mẹ, rồi mẹ sẽ ôm chú gấu vào lòng để an ủi và giải thích cho bé.
Sử dụng sách để giải thích cảm xúc đơn giản
Hiện nay trên thị trường có rất nhiều đầu sách giáo dục phát triển cảm xúc ở trẻ. Những loại sách này được thiết kế hình ảnh rõ ràng màu sắc hấp dẫn rất dễ để giải thích cho con các biểu cảm khác nhau như hạnh phúc, tức giận, buồn bã,… Khi đọc sách cho bé, bố mẹ nên diễn tả cảm xúc của các nhân vật để bé dễ dàng nhận biết hơn.
Bí quyết giúp trẻ phát triển trí tuệ cảm xúc toàn diện
Để hỗ trợ trẻ phát triển cảm xúc một cách tốt nhất, bố mẹ có thể áp dụng một số cách sau:
- Hãy dạy trẻ nhận diện cảm xúc của mình bằng cách biểu hiện cảm xúc lên khuôn mặt của mình và gọi tên cảm xúc như vui, buồn, tức giận.
- Bố mẹ cần kiểm soát cảm xúc và thể hiện các phản ứng tích cực để trẻ học theo. Tránh lớn tiếng hay ném đồ đạc trước mặt trẻ khi tức giận.
- Khi trẻ buồn bã hay giận dữ, hãy giúp trẻ bằng cách bật nhạc nhẹ, kể chuyện hoặc vỗ về. Những hành động này sẽ giúp trẻ cảm thấy an toàn và dễ dàng lấy lại bình tĩnh.
Cảm xúc (EQ) ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi, các quyết định của trẻ khi trưởng thành. Vì thế, bố mẹ hãy áp dụng các biện pháp phát triển cảm xúc của trẻ ngay từ những giai đoạn đầu đời bằng những cách mà Little Étoile đã gợi ý trong bài viết này nhé!
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1] Raver, Garner & Smith-Donald, 2007; Eggum et al, 2011. The roles of emotion regulation and emotion knowledge for children’s academic readiness
[2] Tinylove. Emotional Intelligence
[3] Raising Children Network. Baby emotions: learning through play ideas
