Làm sao để biết cách chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi là điều nhiều mẹ băn khoăn và đầy bỡ ngỡ. Đây cũng khởi đầu của những trải nghiệm khó khăn khi lần đầu làm mẹ. Những lưu ý sau đây sẽ giúp các mẹ sau sinh vượt qua giai đoạn này dễ dàng hơn.
Vì sao mẹ phải “nằm lòng” cách chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi?
Giai đoạn 1 tháng tuổi vô cùng quan trọng đối với trẻ sơ sinh. Theo nghiên cứu của tổ chức UNICEF, ở Việt Nam, trẻ sơ sinh có cơ hội sống tương đối cao. Tuy nhiên những trường hợp trẻ tử vong dưới 5 tuổi vẫn xảy ra 82% trong năm đầu đời và 61% ở tháng đầu tiên [1].
Theo các nhà khoa học thời kỳ chu sinh của trẻ kéo dài từ tuần thai thứ 28 đến 7 ngày sau sinh. Đây là giai đoạn tiềm ẩn nhiều nguy cơ tử vong, nên trẻ cần được bố mẹ chăm sóc đúng cách. Vì vậy học cách chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi là bài học “vỡ lòng” cho bất kỳ ai bắt đầu bước vào hành trình làm cha mẹ.
Hướng dẫn cách chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi
Để giúp trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi phát triển khoẻ mạnh, bố mẹ nên áp dụng một số phương pháp chăm sóc sau:
Giúp bé có được những giấc ngủ ngon
Giấc ngủ của trẻ dưới 1 tháng tuổi vô cùng đặc biệt. Mẹ đừng ngạc nhiên khi thấy mỗi ngày bé ngủ từ 16 – 17 tiếng [2]. Ở tháng đầu, bé vẫn quen giấc ngủ trong bụng mẹ và bé sẽ thức nhiều hơn khi bắt đầu sang tháng tuổi thứ 2 hoặc thứ 3.
Để bé ngủ ngon mẹ cần làm gì? Tổ chức Red Nose Australia đã đưa ra 6 khuyến nghị về giấc ngủ an toàn cho trẻ [3]. Theo đó, mẹ cần đảm bảo cho bé có một môi trường ngủ an toàn, trong cũi, nôi hoặc giường nhỏ. Trẻ nên được ở cùng phòng với bố mẹ hoặc người chăm sóc trẻ trong 6 – 12 tháng đầu. Không sử dụng chăn, mền, da cừu, thú nhồi bông và nhiều gối trong cũi, vì những thứ này có nguy cơ làm bé ngạt thở.
Luôn đặt trẻ nằm ngửa khi ngủ giúp cho đường thở của trẻ được thông thoáng và giảm nguy cơ SIDS – một hội chứng đột tử trẻ sơ sinh thường gặp phải khi ngủ. Luôn giữ khuôn mặt và đầu của trẻ không bị che kín bởi trẻ sơ sinh kiểm soát nhiệt độ của mình thông qua mặt và đầu.
Ngoài ra, cần giữ cho môi trường của bé “không khói thuốc”. Nếu gia đình có người hút thuốc cần tuyệt đối tránh xa phòng ngủ của bé.
Cho bé bú và ợ hơi đúng cách
Trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi chỉ nên dùng sữa mẹ hoặc sữa công thức, vì hệ tiêu hóa của trẻ còn rất non yếu. Với dạ dày nhỏ, mỗi lần trẻ chỉ có thể tiêu thụ khoảng 30 – 90ml sữa. Trong 24 giờ đầu sau sinh, mẹ nên cho bé bú cách nhau khoảng 2 giờ một lần. Tuy nhiên, tần suất có thể điều chỉnh linh hoạt theo nhu cầu của bé.
Đối với trẻ bú mẹ
Nếu có thể hãy giúp trẻ được hưởng 100% dòng sữa mẹ ở giai đoạn đầu đời. Vì nuôi con bằng sữa mẹ là tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Hãy cho trẻ bú càng sớm càng tốt để tận dùng nguồn sữa non. Nguồn sữa này chứa nhiều kháng thể sẽ giúp bé chống lại những vi khuẩn có hại, bệnh dị ứng và bệnh vàng da. Ngoài ra, khi cho bé bú mẹ cần thực hiện các biện pháp sau:
- Cho bé bú khoảng 12 lần mỗi ngày nếu bé được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ.
- Rửa tay sạch sẽ trước khi cho bé bú và vệ sinh ngực để giảm nguy cơ nhiễm trùng.
- Mẹ nên tránh để trẻ nằm bú vì tư thế này dễ khiến bé bị sặc và ọc sữa.
- Mỗi lần cho bé ti từ 10 – 15 phút và nhớ đổi bên để giúp nguồn sữa được chảy đều từ 2 ngực tránh nguy cơ bị lệch ngực ở mẹ. Đây cũng là một trong những bí quyết kích sữa cho mẹ sau sinh đấy.
- Vệ sinh máy hút sữa bằng nước ấm sau mỗi lần sử dụng.
Đối với trẻ bú sữa công thức
Đối với trường hợp không thể đủ sữa mẹ cho con bú, mẹ sẽ vất vả hơn trong tháng đầu. Việc cần lưu ý nhất là mẹ phải chọn được bình sữa và núm ti có chất liệu tốt. Cũng như mẹ cần cẩn thận vệ sinh bình sữa, núm ti trước và sau khi pha sữa cho bé. Mẹ cần pha sữa công thức theo đúng tỉ lệ và nhiệt độ.
Với trẻ dưới 1 tháng tuổi bú sữa công thức, mẹ nên cho bé uống ít nhất 6 lần mỗi ngày. Sau khi bé ti, mẹ quan sát và cho bé ợ hơi để tránh bị trớ. Tốt nhất mẹ nên cho bé nằm hơi nghiêng, một tay giữ đầu và ngực bé, một tay mẹ xoa lưng theo hình tròn hoặc chụm bàn tay vỗ nhẹ từ dưới lên.
Cách tắm cho trẻ sơ sinh đơn giản
Khi lần đầu làm mẹ, việc khiến hầu hết các mẹ phải loay hoay là làm thế nào để tắm cho bé. Thông thường thì ở tuần đầu tiên khi bé chưa rụng rốn, mẹ cần sự can thiệp của nhân viên y tế. Nhưng các tuần sau đó mẹ hoàn toàn có thể làm được theo cách sau:
Vệ sinh rốn
Trong vài tuần đầu sau khi sinh, mẹ cần giữ cho phần rốn của bé sạch sẽ và khô ráo. Sau khi tắm cần làm khô cuống rốn và giữ không để nước tiểu ngấm vào vùng này. Nếu thấy cuống rốn chảy máu hãy gọi đưa bé đến bệnh viện để điều trị vì có thể bé đã bị nhiễm trùng [4].
Sau khi cuống rốn rụng, rốn của bé cần được rửa bằng nước muối sinh lý lau khô lại bằng gòn và tăm bông vô trùng. Mẹ không cần phải bôi bất kỳ thuốc gì lên rốn, nên để hở để rốn mau khô.
Tắm cho trẻ
Khi tắm cho bé: Mẹ cần chuẩn bị đầy đủ quần áo, khăn lau và dụng cụ tắm rửa. Nơi tắm cho bé phải được bố trí ở nơi kín gió, ấm áp.
Các mẹ thường dùng các loại lá cây như: chè, lá khế, lá kinh giới, chanh… theo kinh nghiệm của ông bà truyền lại để tắm cho trẻ. Nhưng lời khuyên của các bác sĩ là nên dùng xà bông có độ kiềm thấp để tránh những rủi ro không cần thiết do lá cây nhiễm hoá chất, thuốc trừ sâu [5].
Chú ý làm sạch nhẹ nhàng những vị trí như bẹn, nách, cổ, gáy. Vì đây là nhưng nơi thường hay ra mồ hôi, ẩm, dẫn đến hăm, mẩn đỏ, rôm sảy…
Đừng quên trò chuyện với trẻ mỗi ngày
Đối với trẻ sơ sinh, sự kết nối, âu yếm của bố mẹ hàng ngày sẽ giúp trẻ phát triển được cảm xúc một cách mạnh mẽ [6].
Trẻ sơ sinh thường thích những âm thanh giọng nói, những lời thủ thỉ, kể truyện, hát… Vì vậy bố mẹ hãy thường xuyên nói chuyện với bé. Có thể bé không hiểu lời nhưng âm thanh sẽ giúp kích thích cảm xúc của bé.
Mẹ cũng cần thường xuyên mát xa cho trẻ. Sự gần gũi của mẹ trong quá trình mát xa cho bé sẽ thúc đẩy mối liên kết tình cảm mẹ con, giúp bé cảm nhận được sự an yên và ấm áp trong gia đình.
>> Xem thêm: Cách chăm sóc trẻ sơ sinh từ 0 đến 6 tháng tuổi mẹ nên biết
Những lưu ý trong cách chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi
Khi chăm sóc trẻ dưới 1 tháng tuổi, bố mẹ cần lưu ý các điều sau để giúp bé phát triển an toàn trong giai đoạn đầu đời nhạy cảm này:
- Trước khi chào đón bé về nhà, mẹ hãy chắc chắn rằng, thú cưng trong nhà đều đã được cách ly. Bởi vì lông và vi khuẩn trên thú cưng sẽ làm ảnh hưởng đến sức khoẻ của trẻ.
- Hãy vệ sinh nhà cửa sạch sẽ và rửa tay thật kỹ trước khi tiếp xúc với trẻ.
- Đảm bảo phòng bé luôn mát mẻ, nhiệt độ lý tưởng khoảng 25-28 độ C.
- Khử trùng các bề mặt thường tiếp xúc trong nhà.
- Rửa sạch bình sữa, đồ chơi, giường, cũi và quần áo của bé.
Hy vọng rằng những “bí kíp” về cách chăm sóc trẻ sơ sinh dưới 1 tháng tuổi mà Little Étoile đã chia sẻ trên đây sẽ giúp các mẹ vững tâm bước chân vào hành trình nuôi con khôn lớn.
Nguồn tham khảo:
[1] UNICEF. Chăm sóc sức khỏe bà mẹ trẻ em
[2, 6] Medically reviewed by Amy W. Anzilotti, MD. A Guide for First-Time Parents
[3, 4] HealthyChildren. Umbilical Cord Care
[5] Sở Y Tế Nam Định. Thận trọng khi tắm cho trẻ sơ sinh bằng lá cây
[7] CDC. Keep your baby healthy and safe : take these steps during the COVID-19 pandemic
