Nắm rõ kiến thức về các bệnh thường gặp ở trẻ em sẽ giúp bố mẹ tự tin hơn khi chăm sóc con. Nhất là giai đoạn sơ sinh (0-6 tháng) khi sức đề kháng của bé còn yếu, dễ bị nhiễm bệnh. Cụ thể các bệnh thường gặp trong giai đoạn này sẽ được chia sẻ dưới đây.
Nguyên nhân dẫn đến các bệnh thường gặp ở trẻ em
Dưới đây là một số nguyên nhân phổ biến khiến trẻ sơ sinh dễ mắc bệnh:
Các bệnh nhiễm trùng
Trẻ sơ sinh, nhất là trẻ ở giai đoạn 6 tháng đầu sau sinh có hệ thống miễn dịch chưa hoàn thiện. Thời điểm này trẻ dễ mắc các bệnh nhiễm trùng do vi rút, vi khuẩn và các loại ký sinh trùng gây ra.
Những loại vi sinh này xâm nhập vào cơ thể qua miệng, mũi và mắt hoặc sống trên bề mặt da. Ngoài ra, có một số vi khuẩn có thể truyền từ máu của mẹ sang con, gây ảnh hưởng đến sự phát triển não bộ.
Sau khi những loại vi sinh này xâm nhập vào cơ thể, hệ thống miễn dịch sẽ có những phản ứng bảo vệ cơ thể. Những bộ phận đầu tiên có những biểu hiện bất thường do nhiễm trùng gây ra là cổ họng, mũi, phổi, dạ dày và ruột.
Mỗi bộ phận sẽ có những triệu chứng khác nhau. Thường trẻ bị nhiễm trùng sẽ có những biểu hiện thở nhanh hoặc rối loạn nhịp thở, sốt, nôn mửa hoặc tiêu chảy, sưng mắt, mắt chảy ghèn vàng,.. [1]
Nhiễm trùng có thể gây viêm phổi hoặc tiêu chảy sau đó vào máu và các cơ quan khác. Vì thế, chúng có thể đe doạ tính mạng của trẻ. Thực tế, ở khu vực Đông Nam Á, khoảng 52% tỷ lệ tử vong dưới 5 tuổi là do tử vong trong giai đoạn sơ sinh. Nguyên nhân phổ biến của tử vong sơ sinh là sinh non, ngạt khi sinh và nhiễm trùng sơ sinh [2].
Dị tật bẩm sinh
Các dị tật bẩm sinh là vấn đề mà cơ quan bị dị tật chưa phát triển chính xác. Vì vậy, điều này có thể cần can thiệp để hoàn thiện sau khi sinh. Một số vấn đề như hở hàm ếch có thể ảnh hưởng đến cách trẻ bú sữa mẹ nên cần được phẫu thuật.
Các bệnh thường gặp khác ở trẻ em
Đặc biệt, gần một nửa các vấn đề gây ra các vấn đề đe dọa tính mạng ở trẻ sơ sinh và trẻ em là do thiếu dinh dưỡng. Trẻ sơ sinh nhẹ cân là một nguyên nhân gián tiếp gây tử vong. Các biến chứng của mẹ trong quá trình chuyển dạ có nguy cơ tử vong sơ sinh cao. Trong đó, thiếu dinh dưỡng và có điều kiện kinh tế khó khăn được coi là nguyên nhân phổ biến [3].
Các loại bệnh thường gặp khi trẻ thiếu dinh dưỡng, suy dinh dưỡng có thể kể đến: sinh non (chiếm 28% các ca tử vong ở trẻ sơ sinh) [4]. Do đó, chất dinh dưỡng rất quan trọng để ngăn ngừa các triệu chứng nhiễm trùng và giúp cơ thể trẻ phục hồi nhanh nhất có thể.
Triệu chứng và cách chữa trị các loại bệnh thường gặp ở trẻ em
Khi đối mặt với các bệnh thường gặp ở trẻ em nhất là trong giai đoạn đầu đời thường khiến bố mẹ lo lắng và bối rối. Tuy nhiên, mỗi bệnh sẽ có triệu chứng và cách điều trị khác nhau mà bố mẹ cần biết:
Sinh non (Premature Birth)
Bệnh sinh non ở trẻ sơ sinh, thường xảy ra khi trẻ được sinh ra trước tuần thứ 37 của thai kỳ. Bệnh này có thể gây ra nhiều biến chứng do các cơ quan của trẻ chưa phát triển hoàn chỉnh.
Triệu chứng:
- Suy dinh dưỡng, chiều cao và cân nặng không đạt chuẩn so với độ tuổi.
- Mẹ khi mang thai bị thiếu chất dinh dưỡng (ví dụ như vitamin D).
- Trẻ em ở độ tuổi nhỏ nhưng lại có kích thước đầu lớn hơn so với kích thước cơ thể.
- Trẻ sinh non có thể bị vàng da do gan chưa đủ khả năng lọc bilirubin.
Cách điều trị:
- Tăng cường bổ sung nguồn sữa mẹ cho bé hoặc các loại sữa chứa thành phần dinh dưỡng tương đương sữa mẹ (ví dụ: sữa công thức dành cho trẻ sinh non dưới sự tư vấn từ bác sĩ).
- Vệ sinh tay và môi trường xung quanh trẻ thường xuyên.
- Tiêm ngừa đúng lịch có thể giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng.
Viêm phổi (Pneumonia)
Triệu chứng:
- Bé bị khó thở nghiêm trọng, thường do nhiễm trùng gây ra.
- Trẻ có thể ngủ nhiều hơn bình thường và khó thức dậy.
- Trẻ có thể từ chối bú hoặc bú rất ít do khó thở và mệt mỏi.
- Môi, da hoặc móng tay của trẻ có thể chuyển sang màu xanh tím do thiếu oxy.
Cách điều trị:
- Tùy theo tình trạng bệnh mà sẽ được điều trị tại bệnh viện, cho thở máy hay dùng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.
- Yêu cầu các xét nghiệm để tìm ra vi khuẩn hoặc vi rút nào đang gây ra bệnh viêm phổi.
Uốn ván (Tetanus)
Triệu chứng:
- Trẻ bị uốn ván có dấu hiệu căng cứng cơ hàm, dạ dày, lưng và mặt.
- Tim đập nhanh, trẻ khó nuốt, khó thở.
Cách điều trị:
- Mẹ cần lưu ý làm sạch vết thương ngoài da, tiêm phòng uốn ván, sử dụng thuốc kháng sinh.
- Ngoài ra, kiểm tra các vết cắn hoặc vết xước hoặc vết thương khác trên da để có thể phát hiện sớm.
- Có thể cần nhập viện nếu nghiêm trọng.
Tiêu chảy (Diarrhea)
Tiêu chảy là tình trạng rối loạn tiêu hóa thường gặp ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh. Trong trường hợp nhẹ, bố mẹ có thể dễ dàng xử lý tại nhà với các biện pháp chăm sóc phù hợp.
Triệu chứng:
- Phân lỏng, đi ngoài hơn 3 lần/ngày.
- Biểu hiện mất nước như miệng khô, tiểu ít, khóc không ra nước mắt hoặc lờ đờ.
- Sốt, nôn mửa và quấy khóc do đau bụng.
Cách điều trị:
- Sử dụng thuốc kháng sinh theo chỉ định của bác sĩ.
- Tăng cường cho bé bú mẹ, bổ sung chất điện giải và dịch truyền.
- Phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng để có hướng điều trị phù hợp.
- Sử dụng kẽm có thể giúp phục hồi đường ruột.
- Không được tự ý sử dụng thuốc, bố mẹ nên tham khảo ý kiến và làm theo hướng dẫn của bác sĩ.
Bệnh chàm (Eczema)
Triệu chứng:
- Da khô, đỏ từng mảng, dễ kích ứng khi tiếp xúc với nước bọt hoặc các chất tẩy rửa.
- Để lâu ngày gây ra mảng viêm.
- Chàm xuất hiện nhiều ở mặt, đầu, tay và chân, sau đó lan khắp cơ thể.
Cách điều trị:
- Đối với bệnh chàm nhẹ, bạn có thể mua thuốc corticosteroid nhẹ tại hiệu thuốc. Phổ biến nhất là kem hydrocortisone 1%.
- Tăng độ ẩm cho da em bé bằng sản phẩm QV Eczema.
- Tránh sử dụng các sản phẩm xà phòng có chứa hóa chất, cồn.
- Sử dụng kem dưỡng ẩm lành tình thường xuyên.
- Không sử dụng khăn ướt có mùi hương.
- Nếu triệu chứng nặng, bé liên tục gãi vì ngứa và không đỡ hãy đưa đến bác sĩ ngay để được tư vấn.
Khóc dạ đề (Colic)
Triệu chứng:
- Khóc dạ đề là tình trạng trẻ quấy khóc diễn ra nhiều ngày kéo dài.
- Thường bắt đầu khi trẻ được vài ngày hoặc vài tuần tuổi.
- Trẻ bị đau bụng khó chịu, đi ngoài trong thời gian dài. Ngoài ra, trẻ thường khóc rất to, đặc biệt là vào buổi tối.
- Co chân lên, vặn vẹo, căng thẳng và cơ thể chuyển sang màu đỏ hoặc tím [5].
Cách điều trị:
- Cho trẻ nằm ngủ ở không gian thoải mái với nhiệt độ phòng thích hợp.
- Vỗ ợ hơi cho bé để giảm bớt khí trong dạ dày.
- Lựa chọn sữa công thức phù hợp với hệ tiêu hoá của bé.
- Khi trẻ khóc không rõ nguyên do mà cũng không thể dỗ trẻ nín thì mẹ nên tìm sự giúp đỡ từ bác sĩ hoặc chuyên gia y tế.
Ho gà (Whooping Cough)
Triệu chứng:
- Những cơn ho không dứt kéo dài hàng tuần hoặc hàng tháng.
- Trẻ bị khó thở, kiệt sức.
- Chảy nước mũi và nôn mửa.
Cách điều trị:
- Nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ để có hướng chữa trị phù hợp.
- Nếu nhẹ có thể chỉ cần kháng sinh nhưng nghiêm trọng hơn cần hỗ trợ thở oxy.
- Bố mẹ cho con nghỉ ngơi và đảm bảo cung cấp đủ nước cho cơ thể bé.
Nhiễm trùng huyết hay nhiễm trùng máu (Sepsis or Blood Infection)
Triệu chứng:
- Sốt cao hoặc cơ thể bị hạ nhiệt đột ngột.
- Nhịp tim và nhịp thở nhanh.
- Da xanh xao, chóng mặt, bé khó chịu, quấy khóc.
Cách điều trị:
- Nhập viện để được khám và điều trị, kê đơn thuốc kháng sinh.
- Tình huống nghiêm trọng, có thể do các bệnh nhiễm trùng khác gây ra.
Dị tật bẩm sinh (Birth defects)
Triệu chứng:
- Tùy vào cơ quan bị ảnh hưởng sẽ có triệu chứng khác nhau. Thường các cơ quan bị dị tật là não, cột sống (ví dụ như khuyết tật ống thần kinh), tim (ví dụ như lỗ trong tim), mặt, miệng (ví dụ như hở hàm ếch).
Cách điều trị:
- Bổ sung axit folic có thể ngăn ngừa các vấn đề về não/cột sống ngay từ những tháng đầu.
- Tránh tiếp xúc với kim loại nặng, thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, phóng xạ.
- Suy dinh dưỡng và thiếu chất có thể làm tăng nguy cơ dị tật ở thai nhi. Do đó mẹ bầu cần chú trọng đến chế độ dinh dưỡng khi mang thai.
- Ngoài ra, một số vấn đề có thể được khắc phục bằng cách phẫu thuật (ví dụ phẫu thuật cho trẻ hở hàm ếch)
Trên đây là thông tin về các bệnh thường gặp ở trẻ em trong giai đoạn sơ sinh từ 0-6 tháng. Bố mẹ hãy lưu lại ngay những thông tin hữu ích mà Little Étoile đã chia sẻ để biết cách nhận biết các bệnh thông qua triệu chứng và có hướng chữa trị thích hợp cho bé nhé!
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc các chuyên gia y tế.
Nguồn tham khảo:
[1] Bệnh Viện Nhi Đồng. Nhiễm trùng sơ sinh
[2] World Health Organization (WHO). Child health in the South-East Asia Region
[3, 4] National Library of Medicine. Pubmed. 4 million neonatal deaths: When? Where? Why?
[5] Raising Children Network. Colic: What it is and what to do
