Lần đầu ăn dặm không phải dễ dàng nên nhiều mẹ thường tìm kiếm các phương pháp để cho trẻ ăn dặm đúng cách, nhằm đảm bảo dinh dưỡng và sự phát triển của con sau này. Bài viết sẽ giúp trải nghiệm này của mẹ và bé trở nên nhẹ nhàng và suôn sẻ hơn!
Khi nào nên cho trẻ bắt đầu ăn dặm?
Mẹ có thể cho trẻ bắt đầu làm quen với thức ăn đặc khi trẻ được 6 tháng tuổi. Vì trước lúc này, hệ tiêu hóa của trẻ chưa hoàn thiện để hấp thu các loại thức ăn khác ngoài sữa mẹ hay sữa công thức.
Tốt nhất, mẹ nên cho trẻ bắt đầu ăn dặm khi trẻ có dấu hiệu sẵn sàng. Cụ thể như:
- Trẻ có thể tự kiểm soát tốt đầu và cổ cũng như có thể ngồi thẳng trên ghế dành riêng.
- Thích thú và mở miệng khi bạn đưa thìa/thức ăn vào miệng trẻ.
- Có những biểu cảm thể hiện sự quan tâm đến thức ăn như đưa tay lấy đồ ăn. Hoặc khi thấy bạn đang ăn bé sẽ chăm chú nhìn và có hành động liếm và bặm môi.
Tại sao nên cho trẻ 6 tháng tuổi bắt đầu ăn dặm?
Đến 6 tháng tuổi, trẻ đã sử dụng hết hàm lượng sắt dự trữ có được từ mẹ. Do đó trẻ cần được bổ sung thêm chất dinh dưỡng này từ thức ăn đặc. Nếu trẻ chưa sẵn sàng hay không hợp tác khi ăn thức ăn đặc thì mẹ có thể đợi nhưng không nên quá 8 tháng tuổi. Điều này vẫn đúng đối với trường hợp trẻ bị sinh thiếu tháng.
Theo một nghiên cứu năm 2009 trên tạp chí Dinh dưỡng Bà mẹ & Trẻ em, những trẻ em chưa ăn thức ăn đặc sau 9 tháng tuổi sẽ gặp nhiều vấn đề về ăn uống khi lớn lên [1].
Hơn nữa, tập cho trẻ ăn dặm quá trễ có thể làm tăng nguy cơ thiếu sắt, chậm phát triển các kỹ năng và góp phần hình thành dị ứng thực phẩm ở trẻ. Vì vậy, hãy cho trẻ ăn dặm từ tháng thứ 6 và theo dõi khả năng dung nạp của trẻ cũng như dấu hiệu dị ứng hoặc mắc nghẹn có thể xảy ra.
Hướng dẫn cho trẻ ăn dặm đúng cách
Để đảm bảo trẻ ăn dặm đúng cách, mẹ cần tuân thủ các nguyên tắc sau:
Dinh dưỡng đúng và đủ
Chế độ dinh dưỡng đóng vai trò rất quan trọng đối với sự phát triển toàn diện của trẻ trong 1000 ngày đầu đời. Sắt, kẽm, axit béo omega-3 (DHA) và vitamin D là những chất dinh dưỡng thiết yếu. Do đó, mẹ cần đảm bảo một chế độ ăn đầy đủ các dưỡng chất này.
Nhu cầu sắt ở trẻ từ 6 – 12 tháng tuổi cao hơn, mẹ có thể cho trẻ ăn các thức ăn giàu sắt như thịt, ngũ cốc, lòng đỏ trứng hoặc rau bina. Ngoài ra, cần đảm bảo các nguồn chất béo lành mạnh, có trong bơ và dầu ô liu.
Có nên thêm gia vị?
Không cần thêm muối vào thức ăn của trẻ. Trẻ sơ sinh chỉ cần một lượng muối rất nhỏ: dưới 1g (0,4g natri) mỗi ngày cho đến khi được 12 tháng tuổi vì lúc này thận của trẻ vẫn chưa hoàn thiện [2].
Trước khi trẻ được 6 tháng tuổi, trẻ sẽ nhận được tất cả lượng natri cần thiết từ sữa mẹ hoặc sữa công thức dành cho trẻ sơ sinh.
Khi trẻ bắt dầu ăn dặm, mẹ không cần thêm muối vào thức ăn của trẻ. Trên thực tế, trong sữa mẹ, sữa công thức, rau củ quả và thịt cá… đã chứa đủ lượng muối khoáng cần thiết. Do đó các mẹ không nên quá lo lắng về chuyện bé ăn nhạt miệng, ăn không ngon.
Tương tự, đường cũng không được khuyến khích thêm vào thức ăn cho trẻ ăn dặm.
Hình thành thói quen ăn uống cho trẻ
Nếu vô tình cho trẻ nếm thử một ngụm cà phê hay một mẩu bánh quy có vẻ vô hại. Tuy nhiên, điều này có thể ảnh hưởng đến thói quen ăn uống và sức khỏe của trẻ trong tương lai.
Trẻ sơ sinh có thể tích dạ dày nhỏ nhưng cần nhu cầu dinh dưỡng cao. Vì vậy, nên hạn chế đồ ngọt trong chế độ ăn uống của trẻ. Theo đó, Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ khuyến cáo không thêm đường trong 2 năm đầu đời, kể cả các loại thức uống có đường [3].
Trẻ sơ sinh có khả năng tự điều chỉnh được lượng thức ăn trẻ cần. Khi thấy trẻ có biểu hiện quay đi hay nhè thức ăn thì mẹ nên dừng bữa ăn lại. Vì lúc này trẻ đã no hoặc không hợp khẩu vị với thức ăn. Ngoài ra, mẹ có thể cho bé tự ăn theo phương pháp ăn dặm tự chỉ huy (BLW), giúp con hình thành tính tự lập tốt hơn.
Một số ba mẹ thường muốn con mình ăn nhiều hơn hoặc ăn hết thức ăn có trong chén. Điều này sẽ làm suy giảm khả năng tự điều chỉnh lượng thức ăn tự nhiên của trẻ, thậm chí khiến trẻ ăn quá nhiều gây béo phì.
Ngoài ra, khi cho trẻ ăn dặm, ba mẹ cần lưu ý các điều sau:
- Tránh cho trẻ vừa ăn vừa xem ti vi, điện thoại.
- Cần cho trẻ ăn ở không gian yên tĩnh.
- Thời gian mỗi bữa ăn không quá 30 phút, tránh tình trạng trẻ ngậm thức ăn.
Mẹo cho trẻ ăn dặm đúng cách, dễ dàng
Chọn thời điểm phù hợp khi trẻ vui vẻ và thoải mái để bắt đầu cho trẻ ăn dặm và làm quen với thức ăn đặc.
Khi mới tập ăn, mẹ chỉ nên cho ăn một lượng ít thức ăn bằng muỗng cà phê. Trong trường hợp trẻ quấy khóc, không muốn ăn thì cũng không nên ép trẻ. Vì sẽ gây ra tâm lý chống đối, sợ sệt khi thấy thức ăn, lâu dài sẽ gây ra tình trạng biếng ăn ở trẻ.
Mẹ cũng không cần quá lo lắng vì hầu hết các chất dinh dưỡng mà trẻ cần vẫn được bổ sung đầy đủ từ sữa mẹ hoặc sữa công thức. Thời gian này, chủ yếu để trẻ làm quen với các dạng thức ăn đặc cũng như hình thành thói quen ăn uống.
Ngoài ra, mẹ cũng có thể cho trẻ dùng túi ăn dặm như túi ăn dặm Little Étoile Organic vừa tiện lợi vừa giúp trẻ phát triển khả năng vận động, cầm nắm của tay.
Sai lầm cần tránh khi cho trẻ ăn dặm?
Bên cạnh đó, ba mẹ cũng nên tránh mắc phải các sai lầm sau khi cho bé ăn dặm:
- Thời gian nghỉ giữa các cữ bú và ăn dặm quá ít: Nếu trẻ vừa bú sữa xong thì trẻ sẽ không đói nên sẽ không quan tâm đến thức ăn. Vì vậy, hãy cho trẻ ăn sau khi bú 30 phút mẹ nhé!
- Cho trẻ ăn quá nhiều ngũ cốc, tinh bột: Bột ngũ cốc dành cho em bé có thể gây táo bón nếu mẹ cho trẻ ăn quá nhiều. Do đó, để tránh tình trạng này mẹ hãy bổ sung một số loại trái cây như lê và táo để giúp làm mềm phân và hỗ trợ đi ngoài dễ dàng hơn.
- Cho quá nhiều thức ăn vào chén: Khẩu phần nhiều có vẻ quá sức có thể khiến trẻ không hợp tác. Chỉ nên cho một lượng thức ăn vừa đủ, tránh lãng phí thức ăn.
- Đừng la mắng hay cáu gắt khi trẻ ném thức ăn: Hãy bình tĩnh nhặt thức ăn lên. Sau đó nói nhẹ nhàng với trẻ “thức ăn nên ở trên đĩa, không phải trên sàn nhà nhé con!”. Đơn giản vậy thôi là mẹ đã giúp trẻ hiểu được thức ăn không phải đồ chơi.
Làm gì khi trẻ bị táo bón khi ăn dặm?
Khi trẻ chuyển sang ăn dặm, trẻ dễ bị táo bón do không đủ chất xơ hoặc chất lỏng trong chế độ ăn. Để tránh tình trạng táo bón, mẹ có thể áp dụng các cách sau:
- Bổ sung chất xơ cho bé hiệu quả khi ăn dặm bằng các loại thực phẩm như ngũ cốc nguyên hạt, đậu, rau và trái cây. Đặc biệt là quả kiwi, mận, táo và lê.
- Đối với trẻ từ 6 tháng, mẹ có thể cho trẻ uống một ít nước trong các bữa ăn.
- Tắm nước ấm có thể thư giãn các cơ xung quanh ruột và khuyến khích tiêu hóa tốt hơn.
- Cho trẻ uống một lượng nhỏ nước ép 100% tự nhiên từ mận đỏ (prune), lê hoặc táo.
- Bổ sung probiotics giúp trẻ hạn chế tình trạng táo bón hiệu quả. Đối với trẻ bú sữa công thức, mẹ nên chọn loại sữa có chứa prebiotics như galacto-oligosaccharides (GOS) có thể giúp cải thiện tình trạng táo bón ở trẻ đáng kể [4].
Little Étoile vừa chia sẻ những bí quyết quan trọng giúp ba mẹ cho trẻ ăn dặm đúng cách. Xây dựng một chế độ dinh dưỡng cân đối không chỉ giúp bé phát triển khỏe mạnh mà còn tạo nền tảng vững chắc cho những giai đoạn phát triển tiếp theo.
*** Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo. Để được tư vấn chính xác, mẹ nên tham vấn ý kiến của các chuyên gia.
Nguồn tham khảo:
[1, 3] Jill Castle. Starting Solids With Your Baby? Avoid These 8 Mistakes
[2] NHS. Your baby’s first solid foods
[4] Pubmed. Galacto-oligosaccharides and long-chain fructo-oligosaccharides as prebiotics in infant formulas: a review
